به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از پایگاه خبری تحلیلی کریمه، از مرکز محله‌های شهر که عبور کنی دالانی به شکل استوانه که در دل زمین ایجاد شده و محل ذخیره آب و پوششی به شکل نیمکره بر روی خزینه به منظور حفاظت آب از آلودگی‌های محیطی و خنک نگه‌داشتن آن دارد را مشاهده می‌کنی.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, پایگاه خبری تحلیلی کریمه،, پایگاه خبری تحلیلی کریمه،, پایگاه خبری تحلیلی کریمه،,آری، این دالان همان آب‌انبار یا استخر سرپوشیده‌ای است که در قدیم برای ذخیره آب و در زیرزمین ساخته می‌شده و مخزن آب سرپوشیده در پایین‌تر از سطح زمین است که آب آشامیدنی را برای روزهای کم‌آبی فراهم می‌کند.
,درواقع آب‌انبار مکانی است که به دلیل شرایط خاصش همچون شکل بنا، عایق بودن دیوارها، پایین بودن مخزن آب و وجود بادگیرها کمک می‌کند که در روزهای گرم هم آب‌خنک و گوارا در دسترس باشد و هم تهویه و هواکشی به نحو مطلوب انجام شود.
,از این رو یکی از روش‌های ذخیره آب آشامیدنی در قدیم‌الایام در ایران، ساخت آب‌انبار بوده است. به همین خاطر آب‌انبار را یکی از بناهای زادبومی ایران به شمار می‌آورند که در مناطق کم‌آب و کویری ایران آب‌انبار را از آب باران و یا جویبارهای فصلی پر می‌کنند.
,جالب توجه است که نحوه ساخت آب‌انبار، تصفیه و عایق‌بندی آن با اصول مهندسی و علمی مطابقت دارد، برای تصفیه از روش‌های فیزیکی و شیمیایی استفاده می‌شود؛ ته‌نشین شدن مواد زائد، اضافه کردن حجم مشخصی از نمک به منظور تجزیه آن و میکروب‌کشی توسط کلر آزاد شده، استفاده از ترکیبات آهکی جهت گندزدایی و استفاده از کیسه‌های زغال به منظور بوگیری از جمله این روش‌ها است.
,ناگفته نماند که از معروف‌ترین آب‌انبارها آب‌انبار شش‌بادگیری و آب‌انبار تکیه امیرچقماق در شهر یزد و سردار بزرگ، بزرگ‌ترین آب‌انبار تک گنبدی ایران در قزوین وآب‌انبارکل در شهرستان گراش فارس است؛ قزوین و گراش فارس هم از جمله شهرهایی در ایران هستند که دارای ده‌ها آب‌انبار بوده و امروزه تعداد زیادی از آن‌ها هنوز باقی مانده‌اند.
,از آب‌انبارهای قزوین که مورد بازدید گردشگران نیز قرار می‌گیرند می‌توان آب‌انبارهای سردار بزرگ، حاج کاظم، آب‌انبار سردار کوچک، مولاوردیخانی، زنانه بازار و مسجد جامع را نام برد.
,در این بین یکی دیگر از شهرهایی که به دلیل شرایط آب‌وهوایی‌اش دارای آب‌انبار می‌باشد، شهر مقدس قم است که در خیابان آذر قم، 3 آب‌انبار به نام‌های آب‌انبار رشیدزاده، آب‌انبار درخت پیر و آب‌انبار کهنه (که اکنون به چایخانه و سفره‌خانه سنتیِ یاد ایام تبدیل شده است) وجود دارند که در حال حاضر دو تا از این آب‌انبارها متروک و دیگری فعال است.
,گفتنی است که در حال حاضر آب‌انبار رشیدزاده در انتهای خیابان آذر، بعد از میدان میرزای قمی، بعد از بیمارستان و جنب مسجد بنی اکرم قرار دارد که متأسفانه درب آن بسته و فقط تابلوی سازمان میراث فرهنگی، نشان از وجود آب‌انباری در این محله می‌داد. با شماره ثبت آن 27666 مربوط به دوره قاجار.
,آب‌انبار درخت پیر هم در محله‌ای که در گذشته دارای درخت کهن‌سالی بوده است که به مرور زمان برای گسترش کوچه آن را از بین برده‌اند! قرار دارد که متأسفانه درب آن نیز بسته و فقط تابلوی سازمان میراث فرهنگی، نشان از وجود آب‌انباری در این محله می‌داد، شماره ثبت آن 28810 و متعلق به دوره قاجار.
,لازم به ذکر است که طاق گنبدی‌شکل از ویژگی‌های آب‌انبارهای قمی است؛ سنگ، آجر، شفته آهک و ساروج مصالحی هستند که در این بناها استفاده می‌شده‌اند. آب‌انبارهایی که به جز مخزن، پاشیر، بادگیر، پیکان و سردر دارند.
,کاظم فداییان، کارشناس معماری اداره کل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان قم در گفتگو با مهر از هم‌نشینی مساجد و آب‌انبارها در قم قدیم می‌گوید که نگاه خاص مردم به این مکان را تائید می‌کند. نمونه‌اش هم‌نشینی مسجد و آب‌انبار سلماسی در کوچه‌ای به همین نام در خیابان ارم است.
,به گفته وی معمولاً در هر محله و بر سر گذرهای پرتردد یک آب‌انبار وجود داشته که ملک آن نیز در اکثر مواقع موقوفه بوده است. مردم بر اساس اعتقاداتی که داشته‌اند، املاک خود را برای ساخت آب‌انبار وقف می‌کردند که این خود نشانه‌ای از مشارکت فعال مردم در اداره امور خود در گذشته شهرها بوده است.
,این کارشناس میراث فرهنگی با اشاره به روش ساخت آب‌انبارها می‌گوید: آب‌انبارها در شهرهای مختلف بر حسب مسائل اجتماعی و اقلیمی شکل متفاوت دارند. در شهر قم آب‌انبارها را با مخازن چهارگوش و با یک یا دو بادگیر طراحی می‌کرده‌اند.
,با همه این تفاسیر گویا امروزه این آب‌انبارها به محلی برای جمع‌آوری اسباب و اثاثیه کهنه و زباله! تبدیل شده است اما باید گفت که این مکان‌ها نشان‌دهنده قدمت و ذوق و اندیشه ایرانیان قدیم را نشان می‌دهد، از این رو مسئولان باید در مرمت و رسیدگی به آن‌ها کوشا باشند.
,انتهای پیام/پ
]
ارسال دیدگاه