اکوتوریسم و ظرفیتهای فراموش شده آن در آذربایجان غربی/ کوهنوردی در کنار نمک نوردی در سرزمینی سبز

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا، به نقل از اروم نیوز، آذربایجان غربی به عنوان یکی از زیباترین استانهای کشور ظرفیتهای بالقوه ای برای گسترش صنعت اکوتوریسم دارد.

این استان با دارا بودن دشتهای وسیع و سرسبز، کوههای بلند و زیبا، دریاچه ها و تالابهای متعدد، جنگلهای بلوط، ذخیره گاههای جنگلی، رودخانه های پرآب، چشمه های زلال و دریاچه ای که تا پیش از این پرآب بود و اکنون به کویر تبدیل شده است، می تواند در زمینه اکوتوریسم و جذب طبیعت دوستان نقشی ویژه در سراسر کشور ایفا کند.

در سراسر جهان اکنون، اکوتوریسم به عنوان یکی از بزرگترین راههای کسب درآمد در صنایع گردشگری است که خود گردش مالی بالایی داشته و طیف وسیعی از کشورها درآمدشان از این طریق است.

به عنوان مثال ترکیه یکی از کشورهای همسایه ما و موقعیت جغرافیایی و طبیعت آن در 50 درصد نقاط آن شبیه ایران است اما توانسته با مدیریتی صحیح و برنامه ریزی مناسب سالانه میلیونها نفر را از سراسر جهان جذب و صنعت اکوتوریسم را به طور ویژه ای پویا و فعال نگه دارد.

از این جهت که آذربایجان غربی از جغرافیایی و طبیعت وضعیت مشابهی با مناطق شرقی و مرکزی ترکیه دارد و ظرفیتهای بالقوه آن حتی از مناطق کشور ترکیه نیز بسیار افزونتر است، ضروری به نظر می رسد که مسئولان متولی به فکر راه چاره ای بوده تا شاید بتوان عقب ماندگی چندین ده ساله را با گسترش صنعت توریسم و اکوتوریسم جبران و چرخه اقتصادی مردمان استانی که جزء فقیرترین و محرومترینها در ایران هستند را به گردش درآورند.

اما اکوتوریسم چیست و چه زیانهایی می تواند داشته باشد؟

اکوتوریسم از لحاظ تعاریف بین المللی به معنای "یک سفر و بازدید زیست محیطی مسئولانه از مناطق طبیعی بکر است که به منظور لذت بردن از طبیعت و درک مواهب آن و ویژگیهای فرهنگی مرتبط با آن انجام می شود، به طوری که باعث ترویج حفاظت گردد و اثرات منفی بسیار کمی از جانب بازدید کنندگان بر محیط به جای گذارد و شرایطی را برای اشتغال و بهره مندی اقتصادی و اجتماعی مردم محلی(بومی) فراهم کند".

مسئله ای بسیار مهم در اکوتوریسم حفظ طبیعت و جلوگیری از تخریب آن تا حد امکان است و شاید واژه اکوتوریسم حفاظتی به عنوان مناسبترین اصطلاح در آذربایجان غربی مطرح شود، چون با شرایط بغرنج زیست محیطی در این استان و تغییر اقلیمی که شروع شده و طبیعت آن را بسیار آسیب پذیر کرده است، نمی توان متصور بود که در صورت تخریب طبیعت بکر آن حتی به صورت جزئی بتواند خود را بهبود و بازیابی کند.

گرچه صحبت زدن درباره کارهای انجام نشده و کارهایی که در آینده ای نزدیک نیز انجام نخواهد گرفت، امری بیهوده به نظر می رسد، چون دغدغه مسئولان و همچنین بودجه های واریزی به ادارات متولی خارج از حوصله آنهاست که به اینگونه مسائل کلیدی و مهم ورود کنند.

جنگلهای بکر جنوب آذربایجان غربی

آذربایجان غربی به عنوان یکی از استانهای دارای اراضی جنگلی در سطح کشور شناخته می شود، گرچه سطح آن در مقایسه با ضریب کشوری و بین المللی بسیار پایین است اما همین جنگلها می توانند به عنوان یکی از مهمترین مقاصد اکوتوریسم مطرح شوند.

سطح جنگلهای استان نزدیک به 100 هزارهکتار و بیشترین آن در سردشت و بعد از آن در پیرانشهر و اورمیه قرار دارد و همچنین از لحاظ پوشش گیاهی نیز درختان بلوط گونه اصلی درختان آن را تشکیل می دهند.

این جنگلها که تاکنون در سطح کشور ناشناخته مانده اند، طبیعت بکر و دست نخورده خود را حفظ کرده اند و می توان با برنامه ریزی مناسب و هدفمند و جذب گردشگران به واسطه آب و هوای خوش منطقه که با پوشش جنگلی توأم شده است، اقتصاد اهالی منطقه و به ویژه جنگل نشینان را متحول کرد.

ذخایر جنگلی سراسر استان و تفرجگاههای طبیعی

آذربایجان غربی به واسطه داشتن طبیعت کوهستانی و وجود دره های طولانی و متعدد در آن مأمن و زیستگاه انواع گونه های گیاهی و جانوری شده است.
ذخیره گاههای جنگلی استان که در سراسر شهرهای آذربایجان غربی به چشم می خورد به صورت پراکنده در کناره های رودخانه ها و سرچشمه رودها و دریاچه ها توده هایی زیبا از طبیعت جنگلی را تشکیل داده اند که چشم هر بیننده ای نوازش و خیره می کند.

حتی تعدادی از این ذخیره گاهها به عنوان تفرجگاه هم اکنون نیز مورد استفاده قرار می گیرد، از آن جمله می توان به بند، دره شهدا و مارمیشو اشاره کرد که با فرارسیدن بهار و تابستان در ایام تعطیل افراد محلی و بومی بسیاری را به خود جذب می کنند.

آبشارها

طبیعت کوهستانی و وجود کوههای مرتفع در مناطق مرزی و دیگر مناطق باعث به وجود آمدن شرایطی شده است که وجود ده ها آبشار زیبا و بی نظیر از مواهب الهی برای این سرزمین کهن است.

آبشارهایی که از ماکو تا سردشت و از میاندوآب تا تکاب صحنه هایی بی نظیر از دست توانای نقاش طبیعت به وجود آورده است.

آبشارهای روستای رند ماکو، سوله دوکل و سولوک ارومیه، اوزان در میاندوآب و شلماش در سردشت از جمله آنها هستند و امید می رود که ساماندهی شده و به صورت بهینه در خدمت اقتصاد اهالی بومی باشند.

رودخانه ها، دریاچه ها و سدها

همانطور که پیشتر اشاره شد، کوهستانی بودن آذربایجان غربی سبب وجود رودخانه های بسیاری شده و در سراسر استان این مویرگهای حیاتی را می توان مشاهده کرد.

امروزه استفاده از ظرفیت رودخانه ها برای توسعه صنعت گردشگری بسیار مورد توجه دولتها قرار گرفته و بیشتر کشورهای توسعه یافته و همچنین در حال توسعه گردشگرپذیر به جای توسعه کشاورزی از طریق آب رودخانه های در معرض خطر و با اقلیم آسیب پذیر، در آنها از منظر توریستی و صنایع توریسم سرمایه گذاری می کنند و بسیار نیز موفق بوده اند.

رود ارس با مناظر بی نظیرش، باراندوزچای، نازلوچای، زرینه رود، سیمینه رود، زاب از جمله این رودها هستند.

همچنین وجود سدها و دریاچه هایی مانند سدارس،سد حسنلو، سد نوروزلو، مارمیشو، سد مهاباد، سد شهرچای و ده ها دریاچه کوچک موجود در کوهپایه ها و همچنین در نقاط مرتفع از آنها هستند.

تالابها و گونه های جانوری

دومین استان پرآب کشور همچنین دارای تالابهای متعددی است که برخی از آنها سایت بین المللی نیز شده اند. از آن جمله می توان به آغ گؤل ماکو، یادگارلوی نقده، گؤل میاندوآب، کانی برازان مهاباد و دهها تالاب دیگر اشاره کرد.

تالابها علاوه بر زیبایی طبیعی شان، مأمن و پناهگاه هزاران پرنده مهاجر و غیرمهاجر هستند که در سراسر جهان عکاسی و دیدن آنها به عنوان جاذبه ای بی بدیل در صنعت گردشگری محسوب می شود.

کوههای مرتفع ، کوهپایه ها و دشتهای سرسبز و وسیع

کوهنوردی به عنوان یکی از مهمترین جنبه های اکوتوریسم در آذربایجان غربی می تواند مطرح شود.کوهپایه هایی با چشم اندازی رنگارنگ با انواع پوشش گیاهی و دشتهای سرسبز و وسیع که از آب دامنه های برفگیر سیراب می شوند، از مهمترین خصوصیت این استان هستند.

حتی در بالای کوههای استان و نقاط مرتفع دریاچه های شگفت انگیزی وجود دارد که منتظر میهمانانش است تا با هوای پاکیزه و خنک در چله تابستان از
آنها پذیرایی کند.

کویر ارومیه و تجربه نمک نوردی در سرزمینی سبز

یکی دیگر از جاذبه های طبیعی استان آذربایجان غربی دریاچه و تالاب بین المللی ارومیه بود که اخیراً به واسطه مدیریت ناصحیح آن و همچنین مصرف بی حد و حصر آبهای روان توسط کشاورزان و اهالی منطقه نابود شد و خشکید.

گرچه این دریاچه می توانست به عنوان مهمترین جاذبه توریستی و اکوتوریسم در استان و حتی کشور مطرح باشد ولی نباید زیاد ناامید بود!

در سطح دریاچه که امروزه خشک شده و تبدیل به کویری نمکین شده می توان با یاری مسئولین متولی و ستاد احیاء دریاچه ارومیه که بودجه های کلانی نیز در اختیار دارند و تمام کرده هایشان به انتقاد گرفته می شود، تورهای کویرنوردی و نمک نوردی راه انداخت و بسیاری را با این تبلیغ که مشاهده کویرنمک و شنهای روان با فاصله چند کیلومتری از مناطق سرسبز که در نوع خود در جهان بی سابقه است به آذربایجان غربی کشاند.

این مسئله ای است مهم که باید مورد توجه مسئولان حوزه گردشگری قرار گیرد.

شاید در آینده ای نه چندان دور کویرنوردی و نمک نوردی و همچنین مشاهده شنهای روان در داخل سرزمینی سرسبز به عنوان یکی از جاذبه های استان مطرح شود، اگر مسئولان همت کنند.

انتهای پیام/گ