موزه تاریخی قلعه سالار محتشم در خمین+عکس

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از  خمین نیوز میرزا علی خان کمره ای ملقب به سالار محتشم فرزند علی قلی خان سرهنگ است. علی قلی خان مدتی  رئیس فوج کمره بوده و نیای این طایفه به آلوئیم می رسد. وی از صاحب منصبان دوره قاجار بوده که به جهت پیروزی های نظامی و ایجاد امنیت در سرحدات کشور و نیز به واسطه پایداری در مقابل قوای روسی از طرف دولت وقت و احمد شاه قاجار در سال 1332 ه.ق و به پیشنهاد علاءالسلطنه وزیر داخله وقت ملقب به سالار محتشم. در جنگ جهانی اول که قوای روسیه از شمال و قوای عثمانی از غرب به پیشروی در خاک ایران مشغول بودند میرزا علی قلی خان سالار محتشم فرماندهی قوای پیاده نظام فوج کمره و برادرش غلامحسین خان (حاج جلال لشکر) فرماندهی قوای سواره نظام فوج کمره بر عهده داشته اند و این دو موفق می شوند نیروهای اشغال گر روسی را تا مرز بروجرد و ملایر عقب برانند.
قلعه سالار محتشم از ساخته های میرزا علی خان سالار محتشم است که تاریخ ساخت آن به اواخر دوره قاجاریه می رسد . قلعه سالار مأمن و پناهگاه مردم هنگام هجوم دزدان و اشرار به شهر بوده و از نظر سبک معماری تلفیقی از معماری کلاسیک اروپا و معماری ایرانی است. این بنا در خرداد ماه 1385 توسط اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان مرکزی تجهیز و مرمت شده  و به عنوان اولین موزه شهرستان خمین افتتاح گردید.
این بنای تاریخی در داخل شهر خمین قرار دارد و در زمان ساخت و استفاده اولیه در محله سرسبز و خرم و در میان باغهای این شهر واقع بوده است اما بعدها بویژه در طی 20 سال اخیر با توسعه محیط نام برده دستخوش تغییر و تحول گردیده است.
این قلعه در شمال غربی شهر خمین و در محله قدیمی شهر (قلعه ) واقع شده است، شامل یک هزار متر مربع عمارتهای اشرافی و بزرگ در درون یک باغ است. این قلعه یک پدیده شاخص در مجموعه شهر بوده و دیوارهای بلند و سر در باشکوهی  دارد.
این بنا از دو طبقه ساخته شده است و از نوع ساختمانهای ایوان دار است . یک ایوان سراسری اولین بخش از ساختمان طبقه همکف را تشکیل می دهد، ستونهای آجری این ایوان نسبت به ایوان طبقه دوم کوتاه و ضخیم تر می باشد تا بتوانند بار و سنگینی طبقه دوم ساختمان را زودتر و آسانتر به پایه ها منتقل کنند.
این ستونها دارای طاقهای هلالی عریضی بوده و در پیشانی آنها جهت تزئین از تصویر و نقوشی نظیر یک بشقاب که در آن سه انار وجود دارد، گل، شاخه درخت، برگهای گیاهان و نیز پرندگان استفاده شده است. در سمت غرب طبقه اول این بنا یک حوض خانه وجود دارد که دارای چهار ورودی بوده و در حال حاضر یکی از آنها باز است. محور طول و عرض این حوضخانه حدود 5/8 × 5/7 است.

عنصر قابل توجهی  که در حیاط قلعه به چشم می خورد حوضی است که به صورت دو لنگه با طرحی کاملاً اروپایی در راستای شرقی – غربی ساخته شده است . طرح این حوض به شکل هندسی نامنظم می باشد. شکل و ساختار این حوض یکی از خصایص منحصر به فرد این بنا محسوب می شود. دورچین این حوض طوری طراحی شده است که بتوان گلدانهای را در دور تا دور آن قرار داد و با تلفیق این دو عنصر یعنی آب و گل یک فضای بصری و عرفانی زیبایی را بوجود آورد.
شکل کلی حوض بر خلاف حوضهای ایرانی که حالت سکون را تداعی می کنند دارای جهت و آغاز کننده یک نوع حرکت بصری قوی از طرف بنا به سوی محیط و باغچه های درون حیاط است .طبق گفته ساکنین محل و نوادگان سالار محتشم آب ورودی به حوض توسط کانال آبی که از ضلع غربی وارد حیاط می شده تأمین و توسط همان کانال از ضلع شرقی حوض خارج می شده است در حال حاضر اثری از جوی آب در محوطه حیاط دیده نمی شود اما اثر آن در خارج ار بنا، پشت دیوار غربی دیده می شود .
نکته قابل توجه این که محوطه سازی حیاط تلفیقی از سبک ایرانی و اروپایی است. در قسمت جنوبی حوض طرح باغچه ها به سبک باغهای ایرانی است یعنی تشکیل شده از دو راهرو متقاطع صلیبی شکل که چهار باغچه در گوشه های آن قرار دارد و اصطلاحاً چهار باغ نامیده می شود.
در ضلع شمالی حوض حد فاصل حوض و بنای اصلی سبک باغچه  سازی متفاوت بوده و به سبک اروپایی ساخته شده است و از چند قطعه مجزا که شکل قلب را تداعی می کند تشکیل شده است.

 از دیگر خصایص شاخص عمارت سالار محتشم دیوارهای محاطی حیاط است. این دیوارها با سبکی معروف به زین اسبی ساخته شده اند به این صورت که شکل دیوارها تداعی گر زین اسب است که به صورت ریتمیک به دنبال هم تکرار شده اند و در حد فاصل این زین اسبی ها یک لغاز آجری قرار دارد که علاوه بر کمک به استحکام دیوار یکنواختی را از دیوارها گرفته و نمای زیبایی را القا می کند. به گفته ساکنین محل و طبق شواهد موجود در وسط هر کدام از این زین اسبی ها و همچنین بالای هر یک از لغازها ستونکهای آجری قرار داشته که روی آنها مجسمه های گچی با اشکال برگرفته از هنر مجسمه سازی غربی قرار داشته است که به دلیل گذشت زمان و فرسودگی مصالح و همچنین مرمت های غیر اصولی قسمت فوقانی دیوار تمامی این مجسمه ها از بین رفته اند و اثری از آنها بر جای نمانده است.
این بنا در حال حاضر به عنوان موزه شهر خمین در بر گیرنده آثار فرهنگی در زمینه مردم شناسی است . لوازم و ابزار معیشتی مردم خمین عمده آثار این موزه  را تشکیل می دهد. همچنین پیکره هایی که نمایانگر آئین های محلی استان مرکزی همچون شب چله ، کردعلی به کو و کوسه ناقالدی می باشنددر این موزه به نمایش در آمده است .      
در عید نوروز و در سایر روزهای سال نیز از سراسر کشور برای بازدید از این بنا به شهرستان خمین می آیند .امسال نیز از شهرهای تبریز، ارومیه، مشهد، مازندران و شهرهای جنوبی و سایر شهرهای کشور ، از این بنا دیدن کردند.

انتهای پیام/