به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ اعتراضات دانش‌آموزی در فرانسه؛ ماجرا چیست؟
- دلیل اعتراض: اعتراض اصلی به کمبود معلم و نیروی آموزشی، کلاس‌های شلوغ، فرسودگی مدارس، ساعات طولانی درس، شرایط نامناسب گرمایی و کمبود بودجه آموزش است. بخشی از دانش‌آموزان همچنین به نابرابری آموزشی و فشار سامانه انتخاب دانشگاه اعتراض دارند.
- معترضان چه کسانی‌اند؟ عمدتاً دانش‌آموزان دبیرستانی ۱۵ تا ۱۸ ساله هستند؛ البته بخشی از دانشجویان دانشگاه و معلمان نیز به آنها پیوسته‌اند.
- دقیقاً چه می‌گویند؟ خواسته محوری‌شان این است: «شرایط تحصیل بهتر، معلم و امکانات بیشتر و شنیده‌شدن صدای دانش‌آموزان.» یک شعار بسیار تکرارشده هم این است: «ساعات کلاس بیشتر از ساعات خواب ماست.» شعارهایی درباره احترام، عدالت و حق اعتراض نیز دیده می‌شود.
- سابقه داشته؟ بله؛ اعتراض دانش‌آموزی در فرانسه سابقه دارد، اما موج فعلی از ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۶ از یک دبیرستان در حومه پاریس شروع شد و بسیار سریع سراسری شد. تا اول اکتبر بیش از ۱۰۰۰ دبیرستان تحت تأثیر اعتراض یا اعتصاب قرار گرفتند.
- پیش‌بینی کارشناسان: تحلیلگران فعلاً آن را صرفاً یک اعتراض مقطعی مدرسه‌ای نمی‌دانند؛ به‌دلیل پیوند خوردن آن با اعتراضات کارکنان دولت، بودجه ۲۰۲۷ و نارضایتی عمومی احتمال تداوم و گسترش آن وجود دارد. برخی کارشناسان حتی احتمال سرایت اعتراض به دانشگاه‌ها را مطرح کرده‌اند. در عین حال، خشونت‌های اخیر ممکن است باعث شود بخش‌هایی از جنبش از مطالبات آموزشی فاصله بگیرد و حمایت عمومی محدودتر شود.
در یک جمله: این اعتراضات در اصل از بحران کیفیت و امکانات آموزش فرانسه شروع شده، اما اکنون به بخشی از نارضایتی گسترده‌تر اجتماعی و سیاسی در فرانسه تبدیل شده است.
۱۰ هزار دلار برای هر کد ملی؛ سیاست ارزی جدید بانک مرکزی چه می‌گوید؟
بانک مرکزی از ۱۱ مهر ۱۴۰۵ فروش ارز تا سقف ۱۰ هزار دلار برای هر فرد بالای ۱۸ سال را در پنج بانک منتخب آغاز کرده است. در مرحله نخست حدود ۱ میلیارد دلار و در مجموع تا سقف ۲ میلیارد دلار اسکناس ارز عرضه می‌شود. نرخ آغازین نیز ۲۵۹ هزار تومان اعلام شده است.
۱️⃣ مبنای اقتصادی طرح چیست؟
این سیاست «راه‌حل ساختاری برای ارزش پول ملی» نیست، بلکه نوعی مداخله ارزی و مدیریت تقاضاست:
عرضه بیشتر دلار ⬅️ پاسخ به بخشی از تقاضا ⬅️ کاهش فشار خرید در بازار آزاد ⬅️ کاهش نوسان نرخ ارز
با انتقال بخشی از تقاضا از بازار آزاد و معاملات غیررسمی به شبکه بانکی، طرح می‌تواند در کوتاه‌مدت به مدیریت انتظارات کمک کند. بااین‌حال، عرضه دلار به‌تنهایی ارزش ریال را پایدار تقویت نمی‌کند. در بلندمدت، تورم، رشد نقدینگی، کسری بودجه، درآمد و دسترسی ارزی، صادرات، تحریم‌ها و اعتماد عمومی تعیین‌کننده‌ترند.
۲️⃣ منتقدان چه می‌گویند؟
مهم‌ترین انتقاد این است که در شرایط محدودیت منابع ارزی، فروش دلار به همه افراد بالای ۱۸ سال ممکن است منابع بانک مرکزی را صرف تقاضای سرمایه‌ای و حفظ ارزش دارایی کند، نه نیاز واقعی.
منتقدان می‌گویند:
🔹 خریدار ۱۰ هزار دلار لزوماً مصرف‌کننده ارز نیست و ممکن است آن را نگه دارد.
🔹 انتظار افزایش قیمت می‌تواند تقاضای سفته‌بازانه را بیشتر کند.
🔹 اختلاف قیمت با بازار آزاد، در صورت وجود، انگیزه خرید سهمیه و فروش مجدد ایجاد می‌کند.
🔹 سهمیه مساوی الزاماً توزیع عادلانه منابع نیست، چون قدرت خرید افراد متفاوت است.
🔹 اگر ریشه افزایش نرخ ارز در کمبود عرضه پایدار، تحریم، کاهش درآمد ارزی یا انتظارات تورمی باشد، عرضه مقطعی چند میلیارد دلار مشکل اصلی را حل نمی‌کند.
بر همین اساس، برخی منتقدان سیاسی و اقتصادی خواستار توقف یا بررسی طرح شده‌اند.
۳️⃣ موافقان چه می‌گویند؟
موافقان معتقدند بانک مرکزی نمی‌تواند اجازه دهد همه تقاضای ارز به بازار آزاد منتقل شود. از نظر آنان:
🔹 افزایش عرضه می‌تواند شدت جهش قیمت را کاهش دهد.
🔹 عرضه رسمی بخشی از معاملات را به شبکه بانکی منتقل می‌کند.
🔹 افزایش سقف از هزار دلار به ۱۰ هزار دلار، ظرفیت بیشتری برای جذب تقاضای موجود فراهم می‌سازد.
🔹 این سیاست، طبق اعلام بانک مرکزی، بخشی از برنامه بزرگ‌تر عرضه تا ۲ میلیارد دلار اسکناس است، نه صرفاً فروش سهمیه‌ای.
۴️⃣ در شرایط فعلی ایران، اثرگذار است یا مضر؟
باید میان اثر کوتاه‌مدت و اثر بلندمدت تفاوت گذاشت.
◾️کوتاه‌مدت:
در صورت تحقق حجم اعلام‌شده، افزایش عرضه می‌تواند بخشی از فشار تقاضا را جذب و سرعت نوسان بازار را کاهش دهد. اما هم‌زمان با اعلام عرضه ۲ میلیارد دلار، دلار در بازار آزاد به محدوده‌های تاریخی جدید رسیده است؛ بنابراین صرف اعلام طرح نتوانسته انتظارات را کاملاً تغییر دهد.
◾️بلندمدت:
اثرگذاری آن محدود است، مگر اینکه با افزایش پایدار درآمد و دسترسی ارزی، کاهش تورم و نقدینگی و کاهش نااطمینانی اقتصادی همراه شود.
🟡 جمع‌بندی
طرح ۱۰ هزار دلاری ذاتاً «غلط اقتصادی» نیست، اما درمان مشکل ارز ایران هم محسوب نمی‌شود. این سیاست بیشتر مسکنی برای بازار ارز است تا درمان عوامل بنیادی.
اگر عرضه ۲ میلیارد دلار بتواند تقاضای هیجانی و انتظارات تورمی را کاهش دهد، طرح در کوتاه‌مدت مفید خواهد بود. اما اگر مردم همچنان انتظار رشد قیمت داشته باشند، دلارهای عرضه‌شده ممکن است به ذخیره ارزی خانوارها تبدیل شوند و پس از پایان مداخله، فشار تقاضا بازگردد.
بنابراین پرسش اصلی این نیست که فروش ۱۰ هزار دلار خوب است یا بد؛ بلکه این است:
آیا بانک مرکزی می‌تواند عرضه ارز را پایدار ادامه دهد و هم‌زمان عوامل بنیادی افزایش نرخ ارز و انتظارات تورمی را کنترل کند؟
اگر پاسخ مثبت باشد، طرح می‌تواند ابزار کوتاه‌مدت تثبیت بازار باشد؛ در غیر این صورت، احتمالاً فقط جهش بعدی ارز را به تعویق می‌اندازد.
📌 در نتیجه، عرضه ارز می‌تواند نوسان کوتاه‌مدت را مهار کند، اما بدون اصلاح عوامل بنیادی، به‌تنهایی قادر به تثبیت پایدار ارزش ریال نیست.
ارسال دیدگاه