به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ گزارش‌های تحقیقی در فرانسه از ادامه ارسال قطعات و تجهیزات با کاربرد نظامی از این کشور به صنایع دفاعی اسرائیل حکایت دارد؛ موضوعی که بار دیگر اختلاف میان روایت رسمی پاریس و منتقدان سیاست تسلیحاتی فرانسه در قبال تل‌آویو را برجسته کرده است.
موضوع نقش فرانسه در زنجیره تأمین تجهیزات نظامی اسرائیل بار دیگر در مرکز توجه رسانه‌ها و محافل سیاسی این کشور قرار گرفته است. بر اساس گزارشی که دو مجموعه «Urgence Palestine» و «Palestinian Youth Movement» تهیه کرده‌اند و روزنامه فرانسوی «لوموند» آن را بررسی کرده است، بیش از ۵۲۵ محموله تجهیزات و قطعات با کاربرد نظامی از شرکت‌های فرانسوی به صنایع دفاعی و هوافضای اسرائیل بین اکتبر ۲۰۲۳ تا مارس ۲۰۲۶ ارسال شده است.
این گزارش مدعی است که این محموله‌ها عمدتاً به شرکت‌های فعال در صنعت دفاعی اسرائیل، به‌ویژه Elbit Systems، رسیده‌اند. در میان شرکت‌های فرانسوی نام‌هایی همچون Safran، Thales، Eurolinks، Sermat، Aubert & Duval، Radiall و Hutchinson دیده می‌شود.
با این حال، یک نکته مهم درباره عدد ۵۲۵ وجود دارد: این رقم به معنای ارسال ۵۲۵ محموله سلاح کامل و آماده استفاده نیست. بخش قابل توجهی از اقلام مورد اشاره، قطعات و تجهیزات مورد استفاده در صنایع دفاعی اسرائیل هستند و نویسندگان گزارش نیز نتوانسته‌اند ارزش مالی یا حجم دقیق تمامی این محموله‌ها را مشخص کنند.
اختلاف بر سر «سلاح» و «قطعه»
دولت فرانسه در سال‌های اخیر بارها تأکید کرده است که پاریس سلاح برای استفاده مستقیم ارتش اسرائیل صادر نمی‌کند و صادرات مجاز عمدتاً به قطعاتی محدود می‌شود که یا در سامانه‌های دفاعی مورد استفاده قرار می‌گیرند یا قرار است پس از مونتاژ در اسرائیل به کشورهای ثالث صادر شوند.
این موضع در پاسخ‌های رسمی دولت فرانسه نیز منعکس شده است. دولت اعلام کرده که صادرات قطعات پس از بررسی دقیق درخواست‌ها و با توجه به تعهدات بین‌المللی فرانسه انجام می‌شود و مقصد نهایی و نوع استفاده از تجهیزات نیز در فرآیند صدور مجوز مورد بررسی قرار می‌گیرد.
در مقابل، منتقدان می‌گویند تفکیک میان «سلاح» و «قطعه مورد استفاده در سلاح» نمی‌تواند تمام ابعاد مسئله را توضیح دهد؛ زیرا برخی از قطعات صادرشده می‌توانند در ساخت یا تکمیل سامانه‌های نظامی مورد استفاده قرار گیرند.
پرونده Eurolinks؛ یکی از بحث‌برانگیزترین نمونه‌ها
یکی از نمونه‌های مورد توجه در این زمینه شرکت فرانسوی Eurolinks است که قطعات اتصال فشنگ‌های مسلسل را تولید می‌کند.
بر اساس گزارشی که «لوموند» در آوریل ۲۰۲۶ منتشر کرد، گزارش تحقیقی مورد بررسی این روزنامه از ۱۲ محموله متعلق به Eurolinks شامل حدود ۹.۹۴ میلیون قطعه اتصال مهمات در فاصله اکتبر ۲۰۲۳ تا ژوئیه ۲۰۲۵ خبر داده است.
این موضوع پیش‌تر نیز توسط رسانه‌های تحقیقی فرانسوی، از جمله Disclose و Marsactu، مطرح شده بود. در ژوئن ۲۰۲۵ نیز شماری از کارگران بندر مارسی از بارگیری یکی از محموله‌های مرتبط با این شرکت خودداری کردند.
اما دولت فرانسه در واکنش به این پرونده اعلام کرده بود که مجوز صادرشده به معنای اجازه استفاده ارتش اسرائیل از این قطعات نیست و قطعات قرار بوده در تجهیزاتی به کار گرفته شوند که برای مشتریان دیگر صادر می‌شوند.
نقش Thales و دیگر شرکت‌های بزرگ فرانسوی
گزارش تحقیقی منتشرشده در «لوموند» همچنین نام شرکت‌هایی مانند Thales و Safran را در زنجیره تأمین قطعات مطرح می‌کند.
با این حال، شرکت Thales تأکید کرده است که از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ هیچ سلاح یا سامانه کشنده‌ای را به ارتش اسرائیل صادر نکرده و صادرات خود را مطابق قوانین فرانسه و مقررات بین‌المللی کنترل صادرات انجام می‌دهد.
شرکت Aubert & Duval نیز درباره برخی محصولات خود گفته است مجوز دولت فرانسه تصریح می‌کند محصول نهایی باید به نیروهای مسلح کشورهای دیگری غیر از اسرائیل صادر شود و این شرکت مدعی است تجهیزات نظامی مستقیماً در اختیار ارتش اسرائیل قرار نمی‌دهد.
در مورد شرکت Sermat نیز وضعیت متفاوت بوده است. طبق گزارش «لوموند»، وزارت نیروهای مسلح فرانسه در اکتبر ۲۰۲۵ دستور توقف صادرات این شرکت به اسرائیل را صادر کرد؛ صادراتی که عمدتاً شامل آلترناتورها و موتورهای الکتریکی مورد استفاده در پهپادهای Elbit Systems بود.
آمار رسمی فرانسه چه می‌گوید؟
آمار رسمی نیز نشان می‌دهد که صادرات فرانسه به اسرائیل در سطح محدودی ادامه داشته است.
[10/5/2026 12:29 AM] زکی زاده: بر اساس گزارش سالانه صادرات تسلیحات فرانسه که در سال ۲۰۲۵ به پارلمان ارائه شد، ارزش تحویل تجهیزات نظامی فرانسه به اسرائیل در سال ۲۰۲۴ حدود ۱۶.۱ میلیون یورو بوده است؛ رقمی که تقریباً نیمی از سطح سال ۲۰۲۳ و حدود ۰.۲ درصد کل تحویل‌های تسلیحاتی فرانسه در جهان را تشکیل می‌داد.
در عین حال، ارزش سفارش‌های اسرائیل در سال ۲۰۲۴ به حدود ۲۷.۱ میلیون یورو رسید. گزارش دولت فرانسه توضیح داده بود که حدود دو سوم این سفارش‌ها مربوط به قطعاتی بوده که قرار است در تجهیزاتی ادغام شوند که به کشورهای ثالث صادر می‌شوند.
آمار جدیدتر منتشرشده در گزارش ۲۰۲۶ نیز نشان می‌دهد ارزش تحویل تجهیزات به اسرائیل در سال ۲۰۲۵ به حدود ۱۹.۸ میلیون یورو رسیده است. دولت فرانسه همچنان تأکید دارد که این اقلام یا برای سامانه‌های دفاعی در نظر گرفته شده‌اند یا برای صادرات مجدد به کشورهای ثالث.
ماجرا به ۵۲۵ محموله ختم نشده است
تحولات اخیر نشان می‌دهد بحث تنها به محموله‌های ثبت‌شده تا مارس ۲۰۲۶ محدود نمی‌شود.
روزنامه و رسانه فرانسوی «لوموند» در گزارش آوریل خود، رقم ۵۲۵ محموله را مربوط به بازه اکتبر ۲۰۲۳ تا مارس ۲۰۲۶ اعلام کرد. اما در روزهای اخیر، رسانه فرانسوی Blast با استناد به گزارش به‌روزشده Urgence Palestine و Palestinian Youth Movement از حدود ۳۵ محموله جدید بین آوریل و سپتامبر ۲۰۲۶ خبر داده است.
در میان اقلام مورد اشاره در این گزارش جدید، قطعات هواپیما، اتصالات الکتریکی، تجهیزات مربوط به خودروهای زرهی، قطعات پهپادهای رزمی، تجهیزات دید در شب و برخی قطعات مرتبط با سامانه‌های نظامی دیده می‌شود.
روزنامه «L'Humanité» نیز در گزارشی در اول اکتبر همین رقم حدود ۳۵ محموله جدید را مطرح کرده و از شرکت‌هایی مانند Sabena Technics، Carly RCS، Socitec و Lameco به‌عنوان برخی تأمین‌کنندگان جدید نام برده است.
اختلاف پاریس و منتقدان بر سر یک سؤال کلیدی
در چنین شرایطی، مسئله اصلی دیگر صرفاً این نیست که آیا فرانسه «سلاح کامل» به اسرائیل صادر کرده است یا خیر؛ بلکه پرسش مهم‌تر این است که قطعات فرانسوی در نهایت در چه سامانه‌هایی مورد استفاده قرار گرفته‌اند و مقصد نهایی آنها چه بوده است.
دولت فرانسه می‌گوید نظام کنترل صادرات این کشور، میان تجهیزات دفاعی، قطعاتی که برای صادرات مجدد در نظر گرفته شده‌اند و تجهیزات قابل استفاده مستقیم در عملیات نظامی تمایز قائل می‌شود.
در مقابل، گزارش‌های تحقیقی منتشرشده در رسانه‌های فرانسوی و از سوی سازمان‌های مدنی مدعی‌اند که این تفکیک نمی‌تواند واقعیت زنجیره تأمین صنایع دفاعی اسرائیل را به‌طور کامل توضیح دهد؛ زیرا حتی قطعاتی که به‌تنهایی «سلاح» محسوب نمی‌شوند، می‌توانند در ساخت، نگهداری یا تکمیل سامانه‌های نظامی نقش داشته باشند.
فرانسه در برابر یک آزمون سیاسی و حقوقی
این اختلاف در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا کرده که موضوع صادرات تجهیزات نظامی به اسرائیل در داخل فرانسه نیز به یک بحث سیاسی جدی تبدیل شده است.
«ماتیلد پانو»، نماینده حزب چپ «فرانسه تسلیم‌ناپذیر» (LFI)، در روزهای اخیر با اشاره به رقم بیش از ۵۲۵ محموله، از دولت فرانسه درباره ادامه ارسال قطعات و فناوری‌های مورد استفاده در صنایع دفاعی اسرائیل توضیح خواسته است. او خواستار توقف کامل صادرات نظامی به اسرائیل شده است.
در سوی مقابل، دولت فرانسه همچنان بر این موضع تأکید دارد که این کشور سلاحی برای استفاده مستقیم ارتش اسرائیل صادر نمی‌کند و صادرات قطعات تحت نظام کنترل صادرات و با در نظر گرفتن مقصد نهایی و کاربرد تجهیزات انجام می‌شود.
بنابراین، عدد ۵۲۵ به‌تنهایی اثبات‌کننده ارسال ۵۲۵ محموله سلاح آماده استفاده به ارتش اسرائیل نیست؛ اما این رقم، در کنار گزارش‌های جدید درباره ادامه صادرات قطعات در سال ۲۰۲۶، نشان می‌دهد که ارتباط صنعتی و نظامی میان شرکت‌های فرانسوی و صنایع دفاعی اسرائیل پس از آغاز جنگ غزه به‌طور کامل متوقف نشده است.
اکنون پرسش اصلی این است که هر یک از این قطعات دقیقاً در چه سامانه‌ای به کار رفته، مصرف‌کننده نهایی آن چه نهادی بوده و آیا سازوکارهای نظارت دولت فرانسه توانسته‌اند اطمینان حاصل کنند که این تجهیزات در عملیات نظامی مورد استفاده قرار نمی‌گیرند.
این همان نقطه‌ای است که مناقشه میان روایت رسمی پاریس درباره صادرات قطعات دفاعی و ادعای منتقدان درباره نقش فرانسه در زنجیره تأمین صنایع نظامی اسرائیل شکل می‌گیرد؛ مناقشه‌ای که با انتشار گزارش‌های جدید، به نظر می‌رسد همچنان ادامه خواهد داشت.
امیرحسین مقیمی پژوهشگر مسائل حقوقی فرانسه
ارسال دیدگاه