مجید گودرزی، کارشناس اقتصادی، در گفت‌وگوی صریح با خبرنگار اقتصادی شبکه اطلاع‌رسانی راه دانا، از رویدادهای تلخ این صنعت در دولت‌های گذشته پرده برداشت؛ از قیمت‌گذاری زیربهای تمام‌شده و وام‌های ارزی ۴۲۰۰ تومانی تا خصوصی‌سازی‌های ویرانگر و حذف نخبگان گفت.
وی ادامه داد: متأسفانه صنعت برق ایران در سال‌های اخیر با یک بحران چندلایه مواجه شده است. وقایع بسیار تلخی در این صنعت در دولت‌های قبل رقم خورد که برخی از آنها جبران‌ناپذیر است. اگر به‌درستی به این مسائل رسیدگی نشود، کشور در سال‌های آینده با خاموشی‌های گسترده و وابستگی شدید به واردات مواجه خواهد شد.
قیمت‌گذاری زیربهای تمام‌شده؛ ضربه‌ای که برق را ارزان اما صنعت را نابود کرد
سوال: مهم‌ترین آسیب‌های واردشده به صنعت برق چه بود؟
گودرزی:یکی از بزرگ‌ترین اشتباهات، قیمت‌گذاری زیربهای تمام‌شده برق بود. سال‌ها قیمت برق به گونه‌ای تعیین می‌شد که نه تنها سودی برای تولیدکننده نداشت، بلکه حتی هزینه‌های واقعی تولید را هم پوشش نمی‌داد. این سیاست باعث شد سرمایه‌گذاری در بخش تولید برق عملاً غیراقتصادی شود و بسیاری از نیروگاه‌ها با زیان انباشته مواجه گردند.
وام‌های ارزی ۴۲۰۰ تومانی؛ طلایی که سرب شد
سوال: درباره وام‌های ارزی با نرخ ۴۲۰۰ تومان توضیح می‌دهید؟
گودرزی:یکی از فاجعه‌بارترین تصمیمات، پرداخت وام‌های ارزی با نرخ ۴۲۰۰ تومان و سپس بازپس‌گیری آنها با نرخ ۳۳,۰۰۰ تومان و بالاتر بود. این یعنی تولیدکنندگانی که سال‌ها پیش وام گرفته بودند، ناگهان با بدهی‌ای چندبرابری مواجه شدند. این اقدام عملاً بسیاری از واحدهای تولیدی را ورشکسته کرد و آنها را از چرخه تولید خارج نمود.
خصوصی‌سازی‌های ویرانگر؛ واگذاری به افراد نالایق
سوال: نقش خصوصی‌سازی در این بحران چیست؟
گودرزی:متأسفانه خصوصی‌سازی‌های ویرانگر در صنعت برق، واحدهای تولیدی را به دست افرادی سپرد که نه تخصص داشتند و نه تعهد. بسیاری از این افراد صرفاً به دنبال بهره‌برداری کوتاه‌مدت و کسب سود سریع بودند و به فکر حفظ و توسعه زیرساخت‌ها نبودند. نتیجه این شد که بسیاری از نیروگاه‌ها با کاهش راندمان و افزایش مصرف سوخت مواجه شدند.
حذف نخبگان و پرونده‌سازی‌های گسترده
سوال: درباره نیروی انسانی متخصص چه نظری دارید؟
گودرزی:یکی از تلخ‌ترین بخش‌های این ماجرا، حذف نخبگان صنعت برق و پرونده‌سازی‌های گسترده علیه آنها بود. بسیاری از متخصصان مجرب یا از صنعت کنار گذاشته شدند یا خودشان تصمیم به مهاجرت گرفتند. امروز صنعت برق با مدیریت‌های سیاسی و باندی مواجه است که فاقد تخصص و تجربه لازم هستند. اکثر پرسنل فاقد تخصص لازم هستند؛ برخی شغل دارند اما شاغل نیستند و برخی دیگر شاغل هستند اما شغل ندارند!
قطع گاز نیروگاه‌ها و تاخیر دو ساله در پرداخت صورت‌وضعیت‌ها
سوال: مشکلات عملیاتی صنعت برق چیست؟
گودرزی:مشکلات عملیاتی نیز بسیار جدی است. قطع گاز نیروگاه‌ها در فصول سرد سال، صنعت برق را با بحران سوخت مواجه کرده است. از سوی دیگر، تاخیر در پرداخت صورت‌وضعیت‌های تولیدکنندگان تا بیش از دو سال، بسیاری از نیروگاه‌های خصوصی را با مشکل نقدینگی مواجه کرده و عملاً آنها را از ادامه فعالیت بازداشته است.
ممنوعیت صادرات و ترانزیت برق؛ فرصت سوزی تاریخی
سوال: در حوزه صادرات و ترانزیت برق چه اتفاقی افتاده است؟
گودرزی:ما در سال‌های اخیر شاهد عدم اجازه صادرات و ترانزیت برق بوده‌ایم. این در حالی است که ایران با توجه به موقعیت جغرافیایی خود، می‌تواند به هاب انرژی منطقه تبدیل شود. نخبگان صنعت برق این پتانسیل را دارند و تجهیزات ایرانی نیز از کیفیت بالایی برخوردار است، اما مدیران نالایق اجازه بهره‌برداری از این ظرفیت‌ها را نمی‌دهند.
مدیران سیاسی و باندی؛ عامل اصلی بحران
سوال: ریشه اصلی این مشکلات چیست؟
گودرزی:تمام این مشکلات ریشه در مدیریت‌های سیاسی و باندی دارد. افرادی که فاقد تخصص و تجربه لازم هستند، بر مسند تصمیم‌گیری نشسته‌اند. نتیجه این شده که صنعت برق ایران از یک صنعت پیشرو به یک بحران بزرگ تبدیل شده است. سوءمدیریت شدید در بخش منابع انسانی، عدم تخصیص بودجه مناسب و اجبار به خرید حریم صدها هزار کیلومتر خطوط از دیگر مصادیق این مدیریت نادرست است.
راهکار گودرزی برای نجات صنعت برق
گودرزی در پایان با اشاره به راهکارهای خروج از این بحران، تأکید کرد:«ما نیاز به یک بازنگری اساسی در مدیریت صنعت برق داریم. بازگشت نخبگان، شفاف‌سازی مالی، تعدیل قیمت‌ها بر اساس بهای تمام‌شده و حمایت از تولیدکنندگان داخلی از جمله اقدامات ضروری است. همچنین باید بستر صادرات و ترانزیت برق را فراهم کنیم تا بتوانیم از ظرفیت‌های موجود به‌درستی استفاده نماییم.»
وی خاطرنشان کرد: «اگر این روند اصلاح نشود، صنعت برق کشور در آینده نزدیک با بحرانی بزرگ‌تر از کمبود آب و انرژی مواجه خواهد شد.»
ارسال دیدگاه