به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ هم‌زمان با روز جهانی اقیانوس‌ها در ۸ ژوئن ۲۰۲۶، پاریس میزبان نخستین «فروم نپتون» بود؛ رویدادی که فراتر از یک نشست محیط‌زیستی، نمادی از راهبرد بلندمدت فرانسه برای تثبیت جایگاه خود در حکمرانی جهانی اقیانوس‌ها به شمار می‌رود. این اجلاس را می‌توان تازه‌ترین حلقه از سیاستی دانست که امانوئل مکرون طی سال‌های اخیر برای تبدیل مسائل دریایی و اقیانوسی به یکی از ارکان سیاست خارجی فرانسه دنبال کرده است.
در شرایطی که بحران‌های اقلیمی، آلودگی دریایی، رقابت بر سر منابع طبیعی و تنش‌های ژئوپلیتیکی در مسیرهای کشتیرانی بین‌المللی رو به افزایش است، اقیانوس‌ها دیگر صرفاً موضوعی محیط‌زیستی محسوب نمی‌شوند. امروز این پهنه‌های آبی به یکی از عرصه‌های اصلی امنیت، اقتصاد و رقابت قدرت‌های بزرگ تبدیل شده‌اند. فرانسه نیز با در اختیار داشتن یکی از گسترده‌ترین قلمروهای دریایی جهان و بزرگ‌ترین حوزه دریایی اتحادیه اروپا، تلاش می‌کند نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌دهی به قواعد این حوزه ایفا کند.
یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این رویکرد، نقش فعال پاریس در پیشبرد معاهده حفاظت از تنوع زیستی در آب‌های فراتر از حاکمیت ملی (BBNJ) بوده است؛ توافقی که پس از سال‌ها مذاکرات دشوار سرانجام در سال ۲۰۲۶ وارد مرحله اجرا شد. این معاهده برای نخستین بار چارچوبی حقوقی جهت حفاظت از بخش‌های وسیعی از اقیانوس‌های آزاد فراهم کرد و نشان داد دیپلماسی اقیانوسی فرانسه از مرزهای حفاظت محیط زیست فراتر رفته و ابعاد امنیتی، اقتصادی و راهبردی را نیز در بر گرفته است.
در کنار این تلاش‌ها، فرانسه در پی ایجاد سازوکارهای دائمی برای حکمرانی جهانی اقیانوس‌ها است. برگزاری «فروم نپتون» و برنامه‌ریزی برای نشست‌های آینده از جمله «کاپ اقیانوس» در نیویورک در سال ۲۰۲۷، بیانگر تلاشی سازمان‌یافته برای تبدیل حکمرانی اقیانوسی به مدلی مشابه دیپلماسی اقلیمی است؛ الگویی که در آن نشست‌های منظم، تعهدات بین‌المللی و سازوکارهای نظارتی نقش محوری ایفا می‌کنند.
با این حال، آینده این «دیپلماسی آبی» همچنان با پرسش‌هایی مواجه است. بسیاری از ابتکارات کنونی به طور مستقیم با شخص امانوئل مکرون و اولویت‌های دولت او گره خورده‌اند و تداوم آنها به میزان حمایت دولت‌های آینده و حفظ جایگاه بین‌المللی فرانسه بستگی خواهد داشت.
تجربه سال‌های اخیر نشان می‌دهد که اقیانوس‌ها در قرن بیست‌ویکم به یکی از مهم‌ترین میدان‌های همکاری و رقابت جهانی تبدیل شده‌اند؛ عرصه‌ای که در آن محیط زیست، امنیت و اقتصاد به شکلی فزاینده در هم تنیده‌اند. از این منظر، «فروم نپتون» صرفاً یک رویداد نمادین برای فرانسه نیست، بلکه نشانه ظهور دستور کاری جدید در روابط بین‌الملل است؛ دستور کاری که می‌تواند بخشی از آینده سیاست جهانی را در پهنه اقیانوس‌ها رقم بزند.
امیرحسین مقیمی پژوهشگر مسائل حقوقی فرانسه
ارسال دیدگاه