به گزارش خبرنگار اقتصادی شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ میانگین قیمت بنزین در آمریکا از مرز ۴.۳۰ دلار عبور کرده و کالیفرنیا به ۶ دلار رسیده است؛ کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند تا روز یادبود (اواخر ماه می) این رقم به ۵ دلار برسد. اما فاجعه‌بارتر از آن، اتمام ذخایر استراتژیک و پایان «دوره تاب‌آوری» اقتصادهای غربی است. آنریتا تریز، اقتصاددان ارشد، هشدار می‌دهد: «حتی اگر جنگ فردا تمام شود، بازگشت قیمت بنزین به ارقام ۲ دلاری سال‌ها طول می‌کشد، زیرا ۸۰ پالایشگاه بزرگ جهان بمباران شده‌اند و هزینه بیمه نفتکش‌ها ۳۰۰ درصد افزایش یافته است.» این گزارش، ابعاد فاجعه‌بار بحران سوخت جهانی را واکاوی می‌کند.
کمتر از دو ماه از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران می‌گذرد. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در روزهای نخست جنگ به ملت خود وعده داده بود که قیمت انرژی «مثل سنگ سقوط خواهد کرد». اما اکنون واقعیت میدانی چیز دیگری است.
بر اساس داده‌های اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA) که روز یکشنبه (۴ مه) منتشر شد، میانگین قیمت بنزین در آمریکا به ۴.۳۰ دلار در هر گالن رسیده است . این رقم بالاترین سطح از ژوئن ۲۰۲۲ است و نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۱.۲۸ دلار افزایش یافته است .
با این حال، این میانگین ملی تصویر کاملی از فاجعه را نشان نمی‌دهد. در کالیفرنیا، قیمت بنزین از مرز ۶.۱۰ دلار در هر گالن عبور کرده و در واشنگتن به ۵.۶۷ دلار رسیده است . حتی در مناطقی مانند ایلینوی، قیمت به ۴.۹۳ دلار نزدیک شده و پیش‌بینی می‌شود تا تعطیلات روز یادبود (اواخر ماه می) به ۵ دلار برسد .
آنریتا تریز، بنیانگذار و مدیر ارشد ودا پارتنرز و اقتصاددان برجسته، در مصاحبه با شبکه ام‌اس‌ان‌بی‌سی پیش‌بینی کرد: «حساب من این است که تحت مسیر کنونی، باید منتظر بنزین ۴.۹۰ دلاری تا پایان هفته آینده باشیم. ما در مسیر رسیدن به ۵ دلار یا حتی بالاتر تا روز یادبود هستیم» .
بهای سنگین محاصره؛ افزایش ۳۰۰ درصدی هزینه بیمه و نابودی ۸۰ پالایشگاه
اما آنچه تریز را بیش از همه نگران می‌کند، زیرساخت‌های ویران‌شده صنعت نفت است. وی هشدار داد: «افزایش ۳۰۰ درصدی هزینه بیمه نفتکش‌ها و واقعیتی که ۸۰ تا از بزرگترین پالایشگاه‌ها و تولیدکنندگان انرژی جهان بمباران شده‌اند، باید در نظر گرفته شود» .
تریز پیش‌بینی کرد که بازگشت جریان منظم نفتکش‌ها از تنگه هرمز تا سپتامبر (شهریور) طول خواهد کشید، اما ترمیم پالایشگاه‌ها «سال‌ها» زمان می‌برد. مجری برنامه با disbelief پرسید: «شما می‌گویید سال‌ها تا برگردیم به عددی با ۲ در ابتدا (۲ دلار)؟» و تریز تأکید کرد: «می‌گویم سال‌ها. سپتامبر تا به جریان عادی برگردیم و بعد باید ۸۰ تاسیسات را بازسازی کنیم. این سال‌ها طول خواهد کشید» .
تحلیل این اقتصاددان با گزارش مؤسسه آکسفورد اکونومیکس همخوانی دارد که هشدار می‌دهد: «از دست دادن تقریباً ۲۰ درصد از عرضه نفت جهانی منجر به کمبود، جیره‌بندی و آثاری می‌شود که فراتر از «نابودی تقاضا» از طریق قیمت‌های بالاتر است» .
پایان ذخایر استراتژیک؛ آمریکا و متحدان در آستانه اتمام منابع
ایالات متحده در واکنش به این بحران بی‌سابقه، اعلام کرده است که ۱۷۲ میلیون بشکه از ذخایر استراتژیک خود را آزاد می‌کند . اما واقعیت هشداردهنده این است که این ذخایر در حال اتمام هستند. بر اساس گزارش EIA، ذخایر استراتژیک آمریکا در آوریل ۲۰۲۶ به حدود ۴۰۹ میلیون بشکه کاهش یافته است . این رقم در مقایسه با حداکثر ظرفیت ۷۱۴ میلیون بشکه ای این مخازن، کاهشی چشمگیر است.
فاتح بیرول، مدیر اجرایی آژانس بین‌المللی انرژی (IEA)، هشدار داده است که آزادسازی ذخایر مشکل اصلی را حل نمی‌کند. وی تأکید کرد: «آزادسازی ذخایر تنها وسیله‌ای برای کاهش فشار بر بازار است و مشکل ریشه‌ای را حل نمی‌کند - بلکه تنها اثرات اقتصادی را کاهش می‌دهد» .
بیرول وضعیت کنونی را بسیار وخیم توصیف کرد و یادآور شد که دو بحران نفتی ۱۹۷۳ و ۱۹۷۹ هر یک حدود ۵ میلیون بشکه در روز از زنجیره تأمین جهانی خارج کردند. اما بحران کنونی که با بمباران ایران در ۲۸ فوریه آغاز شد، در حال حاضر منجر به از دست رفتن حدود ۱۱ میلیون بشکه در روز عرضه نفت و همچنین اختلال در حدود ۱۴۰ میلیارد متر مکعب عرضه گاز طبیعی شده است .
دیزل؛ ترکیدن حباب قیمت در قلب اقتصاد آمریکا
فاجعه تنها به بنزین محدود نمی‌شود. قیمت گازوئیل (دیزل) که سوخت اصلی کامیون‌های حمل‌ونقل، تراکتورهای کشاورزی و ماشین‌آلات صنعتی است، به سطح هشداردهنده‌ای رسیده است. میانگین قیمت گازوئیل در آمریکا به ۵.۶۴ دلار در هر گالن رسیده که نسبت به سال قبل حدود ۲.۰۹ دلار افزایش یافته است .
در کالیفرنیا، قیمت گازوئیل در تاریخ ۹ آوریل به رکورد تاریخی ۷.۷۵ دلار در هر گالن رسید و هم‌اکنون حدود ۷.۵۰ دلار معامله می‌شود. انجمن حمل‌ونقل کامیون آمریکا هشدار داده است که در این سطح قیمت، هزینه سوخت به زودی به قیمت کالاها در فروشگاه‌ها منتقل خواهد شد.
اروپا؛ بحرانی عمیق‌تر از آمریکا
تحلیل مؤسسه سرمایه‌گذاری لومبارد اودیه نشان می‌دهد که اروپا به دلیل وابستگی ساختاری به گاز طبیعی و نفت وارداتی، در وضعیتی حتی شکننده‌تر از آمریکا قرار دارد . قیمت گاز طبیعی اروپا (TTF) حدود ۹۰ درصد افزایش یافته است و این افزایش مستقیماً به قیمت برق و هزینه تولید منتقل می‌شود.
بر اساس گزارش رویترز، نفت خام خاورمیانه که از طریق تنگه هرمز منتقل می‌شد، به سوخت مورد نیاز پالایشگاه‌های اروپایی تبدیل شده است و اختلال در این مسیر، ظرفیت پالایشی اروپا را به شدت کاهش داده است.
ذخایر استراتژیک جهان؛ چین پیشتاز، اما نه به اندازه کافی
در حالی که کشورهای غربی ذخایر استراتژیک خود را تخلیه می‌کنند، چین با ۱.۴ میلیارد بشکه ذخیره نفت خام (شامل ذخایر تجاری) بزرگترین دارنده این ذخایر در جهان است . اما حتی این حجم عظیم نیز در برابر از دست دادن ۱۱ میلیون بشکه در روز عرضه نفت، محدود و ناکافی است.
تحلیلگران مؤسسه آکسفورد اکونومیکس هشدار می‌دهند که اگر اختلال در تنگه هرمز به مدت شش ماه ادامه یابد، ذخایر تجاری نفت تا اواسط سال به سطوح بحرانی کاهش می‌یابد و قیمت نفت برنت تا آگوست به حدود ۱۹۰ دلار در هر بشکه خواهد رسید .
به گزارش راه دانا؛ آنچه امروز در بازار انرژی جهان می‌گذرد، یک شوک قیمتی موقت نیست. بسته شدن تنگه هرمز، بمباران پالایشگاه‌ها، افزایش ۳۰۰ درصدی هزینه بیمه نفتکش‌ها و اتمام ذخایر استراتژیک، همگی دست به دست هم داده‌اند تا «دوره تاب‌آوری» اقتصادهای غربی را به پایان برسانند.
هشدار آنریتا تریز را باید جدی گرفت: حتی اگر جنگ فردا پایان یابد، بازگشت قیمت بنزین به ارقام ۲ دلاری «سال‌ها» طول خواهد کشید. جهان وارد عصر جدیدی از انرژی شده است؛ عصری که در آن بنزین ارزان و فراوان به تاریخ پیوسته است و هزینه آن را مصرف‌کنندگان عادی در آمریکا، اروپا و آسیا خواهند پرداخت. راه‌دانا تحولات این بحران تاریخی را به صورت مستمر پوشش خواهد داد.
خبرنگار: رضا نجف آبادی
ارسال دیدگاه