به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از آکسیوس، جنگ علیه ایران موجب جهش ۵۰ درصدی قیمت نفت شده و با مسدود شدن تنگه هرمز، بازارهای جهانی انرژی در مسیری از فروپاشی ساختاری و تورم بلندمدت قرار گرفته‌اند. شوک انرژی ناشی از این جنگ، در حال تغییر دادن ساختار بازار چند تریلیون دلاری نفت است؛ بازاری که زمانی سیستمی به‌نسبت باز داشت، اکنون به فضایی تکه‌تکه شده و «نظامی‌گری شده» تبدیل می‌شود.
ثبت رکوردهای جدید در بازار نفت
از زمان آغاز جنگ، قیمت نفت نسبت به دوران پیش از درگیری حدود ۵۰ درصد افزایش پیدا کرده است. هم‌زمان، قیمت‌ها در بازار فیزیکی نفت به بالاترین حد خود رسیده است، چراکه کشورها و شرکت‌ها برای تصاحب منابع محدود موجود با یکدیگر رقابت می‌کنند. عامل اصلی این وضعیت، ادامه انسداد تنگه هرمز توسط ایران است؛ شاه‌رگی حیاتی که برای جریان انرژی در جهان نقشی تعیین‌کننده دارد.
دانیل یرگین، کارشناس برجسته انرژی، بحران فعلی را «مادر تمام اختلالات در زنجیره تأمین» توصیف کرده است. داده‌ها نشان می‌دهد اختلالات ناشی از جنگ ایران، حدود ۱۶ درصد از عرضه جهانی نفت را از بین برده است که این رقم از همه بحران‌های بزرگ پیشین فراتر رفته است:
- حمله عراق به کویت در سال ۱۹۹۰: ۸ درصد اختلال
- تحریم نفتی ۱۹۷۳: ۸ درصد اختلال
- جنگ لیبی در سال ۲۰۱۱: ۲ درصد اختلال
- جنگ اوکراین در سال ۲۰۲۲: ۲ درصد اختلال
درس‌هایی از شوک‌های جهانی گذشته
تاریخ نشان داده که تکانه‌های بزرگ ژئوپلیتیک منجر به تغییرات ساختاری ماندگار در اقتصاد جهانی می‌شوند:
- پاندمی کرونا: سرعت بخشیدن به بازگشت صنایع تولیدی به کشورهای مبدأ.
- جنگ اوکراین: وادار کردن اروپا به کاهش وابستگی به گاز روسیه.
- بحران نفتی دهه ۱۹۷۰: تغییر الگوی مصرف سوخت (همچون تولید خودروهای کوچک‌تر در آمریکا).
اختلالات انرژی توازن قدرت جهانی را تغییر داده‌اند؛ به‌عنوان مثال، بحران کانال سوئز نقطه عطفی بود که آغاز افول بریتانیا به‌عنوان یک ابرقدرت جهانی را رقم زد. اکنون برخی تحلیلگران می‌پرسند آیا ایالات متحده نیز با تلاقی بحران انرژی و تنش‌های ژئوپلیتیک، در آستانه چنین افولی قرار دارد یا خیر. هرچند با توجه به ادامه جنگ، پیامدهای بلندمدت آن هنوز روشن نیست.
از همکاری تا فروپاشی ساختاری
آخرین باری که نفت به‌عنوان یک سلاح ژئوپلیتیک به کار گرفته شد، به سال ۱۹۷۳ بازمی‌گردد؛ زمانی که اعضای عرب اوپک، ایالات متحده را تحریم نفتی کردند. آن بحران ضرورت همکاری بین‌المللی در بازار انرژی را دوچندان کرد، اما تحلیل‌های جدید نشان می‌دهد که جهان اکنون در حال حرکت به سمتی متفاوت است.
تحلیلگران معتقدند در فضای فعلی که تحت تأثیر جنگ و تفرقه است، کشورها بیش از آنکه به انرژی به‌عنوان یک «منبع مشترک» نگاه کنند، آن را یک «ابزار استراتژیک» می‌بینند. در مرکز این تحول، توانایی ایران در استفاده از تنگه هرمز به‌عنوان یک اهرم فشار قرار دارد که جریان جهانی نفت را مختل کرده است.
احتمال تمدید معافیت‌های نفتی روسیه توسط آمریکا
به گزارش خبرگزاری رویترز، ایالات متحده ممکن است برای ثبات بخشیدن به قیمت‌ها در میانه جنگ در غرب آسیا، معافیت خرید نفت از روسیه را تمدید کند.
مقامات آمریکایی که پیش‌تر برای کاهش درآمدهای روسیه به‌دلیل جنگ اوکراین تحت فشار بودند، اکنون برای مهار قیمت‌های افسارگسیخته -که در پی تنش‌ها با ایران به شدت صعود کرده‌است- ناچار به کاهش فشار تحریم‌های روسیه شده‌اند. در همین راستا، دولت ترامپ در سیزدهم مارس مجوز جدیدی صادر کرد که به کشورها اجازه می‌دهد به‌طور موقت بعضی فراورده‌های نفتی روسیه را خریداری کنند. در همان روز، به‌دلیل ادامه بی‌ثباتی‌های ناشی از جنگ، قیمت نفت خام جهانی برای نخستین بار از اوت ۲۰۲۲ به بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسید.
ارسال دیدگاه