به گزارش خبرنگار شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ در روزهای پرنوسان بازار طلا، پلتفرم‌های خرید و فروش آنلاین با تبلیغات پررنگ «خرید طلا بدون مالیات و کارمزد»، «قیمت ارزان‌تر از بازار» و «سرمایه‌گذاری از ۱۰۰ هزار تومان» توجه بسیاری را جلب کرده‌اند. این سکوها در نگاه اول مدرن، سریع و در دسترس به نظر می‌رسند، اما گزارش‌های میدانی و تجربیات کاربران نشان می‌دهد پشت این ویترین دیجیتال، مشکلات جدی از جمله خالی‌فروشی، تأخیر در تحویل، هزینه‌های پنهان و نبود ضمانت واقعی نهفته است.
یکی از کاربران می‌گوید: «دو گرم طلا خریدم، موقع فروش گفتند تسویه سه روز کاری طول می‌کشد. چهار روز گذشت و پول نیامد. پشتیبانی گفت مشکل از تسویه بانکی است.» این تجربه حالا برای بسیاری از خریداران تکراری شده و نشان می‌دهد تخفیف اولیه اغلب با شروط پنهان یا تأخیرهای طولانی خنثی می‌شود.
فعالان بازار هشدار می‌دهند که برخی پلتفرم‌ها الزاماً به اندازه حجم فروش، طلا در خزانه ندارند و این همان «خالی‌فروشی» است؛ یعنی فروش دارایی‌ای که در لحظه معامله وجود خارجی ندارد. در زمان اوج تقاضا، یا تحویل عقب می‌افتد یا بازخرید با قیمت‌های غیررقابتی انجام می‌شود تا فشار نقدینگی مدیریت شود.
در این میان، پاس‌کاری نهادی بر سر نظارت ادامه دارد. وزارت صمت از تدوین دستورالعمل نظارتی می‌گوید، بانک مرکزی تأکید می‌کند خرید و فروش خارج از شبکه بانکی در حوزه مسئولیت مستقیمش نیست و سازمان بورس فقط صندوق‌های طلا و گواهی سپرده سکه در بورس کالا را رسمی می‌شناسد. نتیجه این وضعیت، بازاری است که همه آن را می‌بینند، اما هیچ‌کس مسئولیت مستقیم ندارد.
هیئت وزیران در ۱۴ آبان ۱۴۰۴ آیین‌نامه خرید و فروش برخط طلا و نقره را تصویب کرد که فعالیت پلتفرم‌ها را منوط به اتصال به سامانه‌های نظارتی و داشتن پشتوانه واقعی می‌کند. اما ماده ۵ همین آیین‌نامه صراحتاً می‌گوید: «ریسک تمام معاملات بر عهده متعاملان است و هیچ تضمینی از سوی دولت یا بانک مرکزی وجود ندارد.» به عبارت ساده، دولت چارچوب نوشته، اما مسئولیت ریسک را به دوش مردم انداخته است.
بانک مرکزی نیز در موضع‌گیری‌های خود اعلام کرده نقش آن در بازار طلای آنلاین صرفاً نظارت فنی از طریق «سامانه ناظر» است؛ نه تضمین قیمت، نه تحویل و نه بازگشت پول. حتی بانک ملی ایران با اطلاعیه‌ای تأکید کرده در قبال معاملات آنلاین طلا در سکوهای خارج از چارچوب رسمی بانک کارگشایی مسئولیتی ندارد و از مردم خواسته اعتبار پلتفرم‌ها را بررسی کنند.
همزمان نشانه‌هایی از تمایل بانک‌ها برای ورود به فروش طلای مجازی دیده می‌شود؛ آن هم از طریق پلتفرم‌هایی که بعضاً مستقیماً در اختیار خود بانک‌ها یا شرکت‌های وابسته است. این تحول اگرچه می‌تواند نظم بازار را بیشتر کند، اما بدون تعیین دقیق مسئولیت‌ها، نگرانی ایجاد می‌کند که آیا ورود بانک‌ها ریسک را کاهش می‌دهد یا فقط آن را با برچسب بانکی قابل‌قبول‌تر نشان می‌دهد؟
بازار آنلاین طلا امروز در وضعیتی خاکستری قرار دارد: نه ممنوع است، نه کاملاً قانونمند. قیمت پایین‌تر تبلیغ می‌شود، اما ریسک پنهان می‌ماند. نظارت اعلام می‌شود، اما مسئولیت پذیرفته نمی‌شود و حالا بانک‌ها هم در حال نزدیک شدن به این بازار هستند.
اگر سیاست‌گذار پیش از گسترش بیشتر این بازار، تکلیف نظارت، ضمانت و پاسخگویی را روشن نکند، طلای دیجیتال به جای پناهگاه امن سرمایه، می‌تواند به پرونده‌ای پرهزینه برای اعتماد عمومی تبدیل شود؛ پرونده‌ای که دامنه آن از چند پلتفرم خصوصی فراتر خواهد رفت.
ارسال دیدگاه