شفاف‌سازی یک شبهه؛ آیا کمک خواستن از اهل‌بیت(ع) واقعاً «شرک» است؟

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ یکی از پرسش‌های مطرح در فهم آیه «إیَّاکَ نَعْبُدُ وَإیَّاکَ نَسْتَعِینُ»، حدود و ثغور معنای «یاری‌خواستن» است. آیا این آیه هر گونه کمک‌خواهی از غیر خدا را نفی می‌کند؟ آیا رجوع به پیامبران، امامان یا حتی اسباب عادی زندگی مانند پزشک با این آیه در تعارض است؟ 

پرسش:

آیا کمک گرفتن از امامان و پیامبران با آیه ایاک نعبد و ایاک نستعین منافات دارد؟

پاسخ حجت‌الاسلام مومنی:

اگر چنین معنا و برداشتی از آیه درست باشد اشکال فقط به استعانت از پیامبران و ائمه نیست بلکه باید از هیچ کسی و چیزی غیر از خدای سبحان کمک نگرفت!! چون هر کسی غیر خدا باشد نباید از او کمک گرفت و باید شرک باشد.

طبق این برداشت، حتی وقتی حضرت عیسی (ع) از مردم پرسید: «مَن أنصاری إِلَی الله؟» (کیست که مرا در راه خدا یاری کند؟) و حواریون به یاریش شتافتند، این اقدام نیز شرک تلقی می‌شد.

همچنین ما در امور روزمره از دیگران کمک می گیریم هم با توجه به این تفسیر نادرست، مصداق شرک خواهد بود؛ چرا که در آیه گفته‌ایم: «فقط از تو یاری می‌جوییم».

طبیعت زندگی انسان، سراسر وابستگی و نیاز به همنوع است. از آغاز تولد که با یاری ماما یا پرستار رقم می‌خورد، تا دوران بیماری که مداوا به دست پزشکان انجام می‌شود، و حتی تا واپسین لحظات که اموری مانند تغسیل، تکفین و تدفین به عهده دیگران است، این نیاز برجسته می‌شود. به بیان دیگر، زیست انسان‌ها در گرو همکاری و مشارکت اجتماعی است.

و از طرفی در هر گونه کمک گرفتن از غیر خدا و انحصاری که در ایاک نستعین هیچ فرقی بین زنده و مرده نیست چون همه غیر خدا هستند و چه کمک از زنده و چه از مرده. ظاهراً با انحصار درخواست از خدا منافات باید داشته باشد

اما از قرینه و نشانه‌ای که در آیه وجود دارد یعنی «ایاک نعبد» که در کنار «ایاک نستعین» آمده مشخص می‌شود که مراد این است: از هیچ‌کس به عنوان معبود و پروردگار (ربِّ مؤثر در عالم) یاری نخواهید، نه اینکه اگر ما غیر خدا را عبد، مخلوق و وسیله‌ای غیرمستقل در تأثیر بدانیم، اشکالی داشته باشد.

ما از هر کس و هر چیز غیر از خدا، به عنوان بنده و مخلوق خدا و نه موجودی مستقل در تأثیرگذاری، کمک می‌گیریم. حتی انبیا و اولیا نیز از این قاعده مستثنی نیستند. خود پیامبران و امامان در زندگی خود از چنین ابزارهایی بهره می‌بردند؛ به عنوان نمونه، موسی پیامبر (ع) از عصای بی‌جان خود برای چراندن گوسفندان و ریزش برگ‌های درختان کمک می‌گرفت.

بنابراین، مراد از آیه «ایاک نعبد و ایاک نستعین» این است: فقط تو را می‌پرستیم و معبود خود می‌دانیم و فقط از تو (به عنوان تنها معبود خود) یاری می‌جوییم و از هیچ معبودی جز تو یاری نمی‌طلبیم.این به معنای آن نیست که ما از هیچ کس و هیچ چیز یاری نمی‌طلبیم.