به گزارش خبرنگار سیاسی شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ در حالی محمدجواد ظریف روز گذشته در کسوت مشاور مسعود پزشکیان، نامزد چهاردهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری در میزگرد سیاسی حضور پیدا کرد که اظهاراتش درباره برجام و تاثیر آن بر شرایط تحریمی کشور واکنش برانگیز شد.
وزیر خارجه دولت حسن روحانی در حالی اظهاراتی تعجب برانگیز را مطرح کرد که هنوز حافظه مردم فراموش نکرده است که خروج از برجام مقدمه بدعهدی آمریکا در قبال غرب زدگی دولت روحانی بود.
ظریف مدعی شده است که «برجام اجازه نمی‌داد آمریکا تحریم جدیدی بیاورد» و «بایدن قرار بود به برجام برگردد اما اسرائیل و قانون راهبردی مجلس ما مانع برگشت بایدن به برجام شد.»
قانونی که تصویب آن در حقیقت در برابر زیاده خواهی های غرب به ویژه ایالات متحده آمریکا سدی محکم شد تا روند افسارگسیخته دیپلماسی التماسی سرانجام متوقف شود.
کاهش تعهدات برجامی با تردید
۱۸ اردیبهشت سال ۱۳۹۷ بود که آمریکا با خروج یکجانبه از برجام رسما از پایان عمر کوتاه این توافق خبر داد. این اتفاق به روشنی گویای از بین رفتن توازن در این توافق بود. ایران تمام تعهدات خود را انجام داده بود، نظارت بر فعالیت‌های هسته ای را پذیرفته بود و غنی‌سازی را به شدت محدود کرده بود اما در سوی دیگر ماجرا آمریکا از تعهدات خود شانه خالی می کرد.
برجام این اجازه را به دولت ایران می داد تا در صورت عدم پایبندی طرف مقابل به وظایف خود، تعهدات خود را به طور کلی یا جزئی متوقف کند با این وجود اما دولت وقت ایران تصمیم دیگری گرفت. حسن روحانی رئیس دولت دوازدهم پس از اعلام خروج دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا از برجام بلافاصله با اعلام اینکه یک موجود مزاحم از برجام خارج شده است آینده این توافق را اینگونه ترسیم کرد: «از این پس برجام توافقی بین ایران و ۵ کشور امضا کننده آن خواهد بود.»
این سخنان نشان داد دولت وقت ایران مصمم به ادامه تعهدات برجامی خود بود. اروپا نیز برای حفظ ایران در برجام و عدم کاهش تعهدات کشورمان به وعده‌هایی مانند ایجاد کانالی مالی برای همکاری با ایران روی آورد.
یکسال از خروج آمریکا از برجام گذشته بود و برخلاف شروط ایران برای ادامه برجام با سایر اعضای این توافق، اروپا از تضمین فروش کامل نفت ایران، راه اندازی کانال مالی و حفظ منافع تهران سر باز زده بود. غرب ایران را در قفس برجام زندانی کرد و به هیچ یک از وعده هایی که داده بود عمل نکرد.
فشار افکار عمومی از یک سو و واکنش های مقامات سیاسی کشور از سوی دیگر سرانجام دولت را وادار به تحرک کرد.
۱۸ اردیبهشت ماه ۱۳۹۸ اعلام شد دولت تصمیم دارد طی چندین گام، کاهش تعهدات برجامی را در پیش بگیرد. شورایعالی امنیت ملی در بیانیه‌ای در این تاریخ، خطاب به کشورهای عضو برجام، با اشاره به اینکه جمهوری اسلامی ایران در طول یک سال گذشته و پس از خروج غیرقانونی آمریکا از توافق برجام نهایت خویشتن‌داری را از خود نشان داده تأکید کرد: جمهوری اسلامی ایران در راستای صیانت از امنیت و منافع ملی مردم ایران، و در اعمال حقوق خود مندرج در بندهای ۲۶ و ۳۶ برجام، از ۱۸ اردیبهشت ۹۸ برخی اقدامات خود در توافق برجام را متوقف می‌کند.
اروپا دنباله رو کاخ سفید
به کشورهای عضو برجام فرصت داده شد تا پای میز مذاکره آمده و منافع ایران در دو مورد اصلی یعنی فروش نفت و تبادلات بانکی را از سربگیرند،اما اروپایی‌ها هیچ گاه حاضر به چنین اقدامی نشدند و حتی در اقدامی سیاسی در خرداد ۱۳۹۹ به صدور قطعنامه ضدایرانی در شورای حکام پرداختند.
قانون اقدام راهبردی برای لغو تحریم ها پایان ناکارآمدی دولت روحانی
سرانجام اما مجلس شورای اسلامی در آذرماه سال ۱۳۹۹ ابتکار عمل را به دست گرفته و دولت را موظف به اقدامات واقعی در برابر بدعهدی طرف غربی کرد.
بر اساس مصوبه قانون راهبردی برای لغو تحریم‌ها، دولت ایران ملزم به از سرگیری غنی سازی ۲۰ درصدی اورانیوم، افزایش ذخایره غنی شده، کاهش سطح بازرسی های آژانس و توقف اجرای تعهدات فراپادمانی شد.
دولت روحانی با این مصوبه مخالفت کرد اما ماده آخر این مصوبه که پیش بینی برخورد قانونی با امتناع کنندگان از اجرای این قانون را در خود جای داده بود تبدیل به یک ضمانت اجرا در این خصوص شد و در نهایت مسئولان اجرایی را به اجرای قوانین مصوب توسط خانه ملت مجاب کرد. تا اینگونه سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران به ریل عزت بازگشته و در اجرای سیاست های خود اقتدار عملی را به دنیا نشان دهد.
حالا اما در حالی دیپلمات دولت روحانی فضا را برای مرور دوران دیپلماسی التماسی در کشور مهیا دیده است که به تعبیر رهبر انقلاب قانون اقدام راهبردی برای لغو تحریم‌ها، مصوبه‌ای اساسی و مهم بود که کشور را از سرگردانی در مسئله هسته‌ای و حالت ندانم‌کاری نجات داد که نتایج اجرای آن را حتی در عرصه جهانی نیز قابل مشاهده بود.
ارسال دیدگاه