به گزارش خبرنگار اجتماعی شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛  انتشار خبر فوت ناگوار مهسا امینی قلب همه را به درد آورد، این حادثه ناگوار بهانه‌ای برای ضد انقلابیون شد تا اغتشاش به پا کنند و وضعیت جامعه را نا امن جلوه دهند. متاسفانه وقتی در جامعه دچار آشوب و اغتشاش می‌شویم، به‌طور کلی صورت مسئله پاک می‌شود و سواد رسانه‌ای به ما کمک می‌کند تا در مواقع بحران، هیجانات خود را کنترل کنیم و از خود بپرسیم که این پیام را چه کسی و با چه هدفی ارسال کرده است؟ به دنبال ایجاد چه نوع اثرگذاری بر جامعه بوده و از چه ابزارها و تکنیک‌هایی برای اثرگذاری بر من استفاده کرده است؟ این پیام از طرف چه کسی و با چه هدفی و برای کدام مخاطب ارسال شده است و قرار بوده که کدام مخاطب را دچار هیجان کند و به صحنه بیاورد؟

تک‌تک افراد بر اثر پیام‌هایی که دریافت کردند، تاثیر پذیرفتند و در نهایت می‌بینید که اثر نهایی آن بر جامعه به شورش، هیجان و اغتشاش تبدیل می‌شود، البته روی همین موج و هیجانات عمومی است که افراد معاند و مخالفان نظام از این موضوع استفاده می‌کنند و بر موج این هیجانات سوار می‌شوند و آسیب‌های که به جامعه وارد می‌شود را به نام افراد معترض در جامعه، رقم می‌زنند.

بنابراین اگر ما در مقابل هر پیام رسانه‌ای، این سؤالات سواد رسانه‌ای؛ یعنی چه کسی، با چه هدفی، برای کدام مخاطب، با استفاده از چه ابزار و چه تکنیک‌هایی و برای چه اثرگذاری بر جامعه را از خودمان بپرسیم، در نوع عملکردمان در زمان‌هایی که دچار عصبانیت، هیجان و احساس حس منفی در خودمان هستیم و حتی واکنش‌های بدوی می‌تواند اثرات آتی بر آینده‌ی افراد داشته باشد.

زمانی که بحران یا آشوبی در جامعه ایجاد می‌شود، بازار اخبار جعلی بسیار زیاد داغ می‌شود. نکته‌ای که بسیار اهمیت دارد، این است که ما منبع اخبارمان یک منبع خاص نباشد و صرفا اخبار را از یک منبع دریافت نکنیم و بدانیم که کشورهایی که با ما سر جنگ دارند و معاند هستند هیچ‌گاه اخبار مفید برای ما منتشر نمی‌کنند.

 کسانی که از خبر فوت مهسا امینی نه تنها ناراحت نشدند؛ بلکه بسیار خوشحال هم شدند همین رسانه‌هایی هستند که دیدند به‌واسطه‌ی این اتفاق می‌توانند اخبار مطابق میل خود را تامین و به خورد مردم دهند. رسانه‌های معاند سوار بر احساسات مردم می‌شوند و خود در یک نقطه‌ی امنی نشسته‌اند و مردم را وادار به شورش می‌کنند و با از دست‌رفتن جان جوانان و حتی نوجوانانی که در اثر هیجان و خشم باعث آسیب به خود و جامعه می‌شوند، بر این موج سوار می‌شوند، بدون این‌که هزینه‌ای بپردازند.

 باید گفت سواد رسانه‌ای پایین جامعه امنیت روانی و جانی را به مخاطره انداخته است. در واقع باید اصل انتشار پیام‌ها و خبرها را دنبال کرد و با دیدن یک خبر به سرعت آن را باور نکرد. در زمان آشوب‌ها اخبار جعلی به شدت افزایش پیدا می‌کنند و لازمه‌ آن این است که ما با درایت بیشتری اخبار را دنبال کنیم. بنابراین پیش از این‌که احساساتمان بر عقلمان غلبه کند، خوب است که با درک بیشتری این سوالات را از خود بپرسیم که انتشار این تصاویر یا انجام این اعمال چه کسانی را منتفع و چه کسانی را متضرر می‌کند و برای ما چه نوع تأثیری دارد و اثر عمومی آن بر جامعه چه است؟

تاثیر سواد رسانه‌ای

سواد رسانه ای مانند نوعی تغذیه است. کسی که مهارت خوبی در تحلیل رسانه کسب کرده، می‌تواند نوع تغذیه دریافتی و رژیم خود را انتخاب کند. در واقع همه اطلاعات و اخباری که امروزه از طریق موبایل، تلویزیون و شبکه‌های جهانی به فکر و ذهن مردم تزریق می‌شود، ترکیبی از انواع تغذیه‌هایی است که برای همه مناسب نیست.

تنها سواد رسانه‌ای می‌تواند به فرد در تشخیص درست نوع تغذیه کمک کند. در غیر این صورت فرد دچار مسمومیت‌های ذهنی و فکری می‌شود و قدرت تشخیص درست و نادرست را از دست می‌دهد.

افرادی که سواد رسانه‌ای پایینی دارند دچار انتخاب‌های نادرست و هیجانات تلقینی رسانه می‌شوند. این گونه افراد کنترل تصمیمات و هیجانات خود را به رسانه واگذار می‌کنند و این موضوع تبعات خطرناکی برای جامعه و به صورت کلان کشور دارد.

مهارت‌های اولیه برای سواد رسانه‌ای

مرحله اول؛افزایش آگاهی از رژیم رسانه‌ ای، در این بخش باید به صورت انتخابی برنامه ریزی داشته باشیم و زمان خاصی را برای اختصاص دادن به تلوزیون، فیلم، بازی های الکترونیکی اینترنت و رسانه‌‌های چاپی، برای خود و خانواده خود در نظر بگیریم.

مرحله دوم؛آموختن انواع مهارت‌های تفکر انتقادی و چند بعدی، در این مرحله باید بیاموزیم چه طور تجزیه و تحلیل فعالانه داشته‌باشیم. ما باید به این موضوع فکر‌کنیم که چه چیزی در متن پیام نهفته است؟ ساختار پیام چگونه ایجاد شده ؟ احتمال حذف شدن چه مواردی در آن وجود دارد؟

مرحله سوم؛ در این بخش باید بسیار عمیق فراتر از واضحات تفکر کنیم. یکی از قدم‌های بسیار مهم در سواد رسانه، قدرت تحلیل و تجزیه پیام‌هایی است که در عطف پیام نهان شده است. باید بررسی کنیم که چه کسی این پیام را در رسانه منتشر کرده است؟ هدف از انتشار پیام از رسانه چیست؟ چه فرد یا افرادی می توانند ذی‌نفع باشند؟ در این نوع رسانه چه کسی تصمیم گیرنده است؟  هدف این رسانه حمایت از کدام گروه، حذب یا سیاست است؟ رقبای این رسانه چگونه خبر را منتشر می‌کنند؟

بیشتر بخوانید:

ضرورت سواد رسانه‌ای برای آگاهی از حقوق شهروندی

نبود سواد رسانه‌ای مهمترین عامل تشدید اغتشاشات اخیر در کشور

ارتقای سواد رسانه‌ای برای گذر از بحران روانی در اغتشاشات اخیر