چرایی واجب‌تر بودن امنیت از نان شب

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از شبکه خبری تهران نیوز، مصطفی هدایی؛ کارشناس مسائل سیاسی در یادداشتی به یک سئوال اساسی درباره اهمیت مولفه امنیت در واحدهای دولت – ملت پرداخت و نوشت:

بار دیگر ترور یکی از شخصیت‌های مهم علمی ایران در داخل خاک کشور ثابت کرد که موضوع امنیت یکی از مهم‌ترین و اصلی‌ترین مولفه‌های کشورداری محسوب می‌شود. شاید گاهی کنایه «عوضش امنیت داریم» به گوشتان خورده باشد. کسانی که برای کنایه زدن به وضعیت اقتصادی و معیشتی و یا موضوعات مشابه دیگر، از این عبارت استفاده می‌کنند، قصد دارند حفظ امنیت توسط حاکمیت جمهوری اسلامی را موضوعی بی‌اهمیت جلوه دهند و نظام را متهم به مدیریت ضعیف کنند. درست است ما در بخش‌های اقتصادی و معیشتی و حتی برخی از مدیریت‌ها مشکلات و چالش‌هایی داریم، ولی یادمان باشد ایران در منطقه پرآشوب منطقه غرب آسیا در دهه‌های گذشته، یکی از امن‌ترین نقاط بوده است. حفظ امنیت و گسترش اقتدار در منطقه، گویای قابلیت بالای یک نظام سیاسی برای ایجاد آرامش در میان شهروندانش است. ذکر یک مثال شاید بتواند ذهن را به ذات امنیت در وجود انسان آشنا سازد. در سال‌های جنگ داخلی افغانستان در دهه ۷۰ و ۸۰ میلادی، کشور دچار چنان آشوب و درگیری‌های بی‌پایانی شده بود که مردم افغانستان برای برقراری امنیت در سراسر کشور حاضر شدند به حکومت طالبان تن دهند. آن‌ها با وجود آگاهی از سخت‌گیری طالبان در امور اجتماعی و فرهنگی تن به حکومت آن‌ها دادند تا چند صباحی درگیری‌ها خاتمه یابد و امنیت برقرار شود.

امنیت حالت و وضعیت رهایی از تهدید زیان و آسیب است و این حالت جنبه‌های ذهنی و عینی را در برمی‌گیرد. بنابراین امنیت هم با شرایط فیزیکی و هم حالت روانی ناشی از آن شرایط سروکار دارد.

امنیت و صلح ویژگی‌های مشترک فراوانی دارند. از لحاظ روان‌شناسی، ما اغلب امنیت را با آرامش ذهنی برابر می‌دانیم. از لحاظ سیاسی، مفهوم سنتی امنیت عرفا با توانایی باقی ماندن در صلح (بدون این که ارزش‌های اساسی قربانی شوند) و یا حفظ صلح، برابر است.

متعاقباً، امنیت و صلح به‌طور پیوسته‌ای با نظم و ثبات پیوند دارند. اساساً جست‌وجوی نظم بین‌المللی چیزی بیشتر از جست‌وجوی صلح و امنیت نیست.

مفهوم امنیت به‌طور سنتی در سیاست بین‌الملل برحسب امنیت فیزیکی دولت معنی در مقابل تهدیدات خارجی تعریف شده است. این تعریف به‌طور نمونه، منعکس کننده اقدامات دولت‌ها برای حفاظت از سرزمین و شهروندان خود در مقابل تهدیدات ناشی از ورای مرزها است. چنین اقداماتی مولفه‌های سنتی امنیت ملی یا استراتژیک، به‌ویژه در تخصیص منابع نظامی، ائتلاف‌ها و رفتار مجادله‌ای را در برمی‌گیرد. این دیدگاه در رابطه با امنیت ملی به‌طور مشخصی بر جنبه‌های فکری حاکم بر مطالعه این نوع مباحث در دوران جنگ سرد گریز می‌زند، هرچند کماکان نیز دارای نفوذ قابل توجهی است.

در میان انواع موضوعات امنیتی، امنیت ملی از مهم‌ترین‌هاست. در فرهنگ روابط بین‌الملل نیز آمده است که «امنیت ملی حالتی است که ملتی فارغ از تهدید از دست دادن تمام یا بخشی از جمعیت، دارایی و یا خاک خود به سر می‌برد.»

امنیت ملی به‌طور کلی به حفظ حاکمیت در مقابل تهدیدات خارجی می‌پردازد. این مفهوم تلاش‌ها و اقداماتی را که دولت برای کنترل آنچه که برای سرزمین، شهروندان، منابع و نظام سیاسی آن دولت روی می‌دهد، را در برمی‌گیرد.

یکی از ترسناک‌ترین حالات در مباحث امنیتی، بحث «خلا امنیتی» در یک کشور است. خلا امنیتی فرصت را برای ضربه خوردن از دشمنان و تهدیدات بالقوه و بالفعل فراهم می‌آورد.

حال اینجا بهتر است به موضوع کسانی بپردازیم که بدون در نظر گرفتن اهمیت امنیت سعی می‌کنند کشور و نظام را وارد یک بازی خطرناک کنند. چه از بعد داخلی و چه از جنبه خارجی این خطر وجود دارد.

شرایطی را در نظر بگیرید که شورش‌ها و آشوب‌هایی مانند آبان ۹۸ با موفقیت بخش‌های امنیتی و نظامی کشور را دچار اخلال کرده و با تضعیف مرکز مدیریتی نظام، ارتش، سپاه، بسیج، نیروی انتظامی و … دیگر قادر به مدیریت آشوب‌ها نباشند، در چنین فضایی، خلا امنیتی به سرعت حاصل می‌شود. کسانی که مترصد استفاده از فضای این چنینی هستند، بدون هیچ مماشاتی بر دامنه بی‌ثباتی و ناامنی کشور می‌افزایند. خطر گروه‌های تجزیه طلب، معاند و ضدانقلاب و دست به اسلحه شدن آن‌ها، هیچ جایی از شهرها و روستاها را امن نخواهد گذاشت.  همچنین این فرصت مهیا می‌شود که کشورها و رژیم‌های دشمن در منطقه و فرامنطقه، سیاست‌های خصمانه خود را علیه ایران اجرایی کنند. تجهیز گروه‌های مسلح شورشی برای دامن زدن به ناامنی‌ها بدون شک در دستور کار خواهد بود. ایران پس از این دوره وارد بازه زمانی خطرناکی خواهد شد که مردم سرزمین برای یافتن در گران بهای امنیت به هر چیزی حاضرند تن دهند. آنچه در سال‌های گذشته شاهد بودیم، ضربه زدن دشمنان به امنیت و ثبات ایران بوده ولی با توجه به بستر و اقتدار مدیریت نظام جمهوری اسلامی موفق به پیشبرد این هدف در ابعاد وسیع نبوده‌اند.

ترورهای کور و یا ضربه‌های گاه و بیگاه نظامی خارج از مرزها نتیجه اقتدار جمهوری و نه ضعف نظام است. چراکه دشمن نمی تواند در ابعاد وسیع دست به ریسک و خطر جنگ و یا ایجاد ناامنی بزند؛ چراکه توان بازدارندگی و پاسخ ایران بالاست. ایران توانسته بخش‌های امنیتی، اطلاعاتی، نظامی و انتظامی پیچیده و قدرتمندی را ایجاد کند و لایه‌های امنیتی کل کشور را پوشش می‌دهند.

هرچند ممکن است در برخی از مواقع نفوذی در این لایه‌ها صورت گیرد ولی سیستم به سرعت خود را بروزرسانی کرده و موانع را از پیش‌رو برمی‌دارد. مباحث جاسوسی و ترور در نظام بین‌الملل در قوی‌ترین کشورهای جهان نیز صورت می‌گیرد. در نظام دوقطبی آمریکا و شوروی، داستان‌های ترور و جاسوسی بسیاری در هر دو سوی قطب روی می‌داد. با وجود آن‌که سیستم‌های امنیتی قوی و قدرتمندی در این کشورها برقرار بود ولی با این وجود، نفوذ روی می‌داد و ضربات متقابلی شکل می‌گرفت. در حال حاضر نیز تمام دولت‌ها و کشورهای جهان از خطر جاسوسی و ترور به دور نیستند. بنابراین سروصداهایی که پس از وقوع تروری در ایران ایجاد می‌شود، نباید باعث تضعیف نهادهای اطلاعاتی و امنیتی شود و اساساً این سیستم‌ها خود به ترمیم و اصلاح نقاط ضعف و حتی حالت تهاجمی برای پاسخ‌دهی می‌پردازند. ایرانیان باید قدردان چنین اقتداری در منطقه پرآشوب غرب آسیا باشند؛ چراکه در صورت نبود چنین سیستمی، ما باید هرروز و ساعت با بحث ناامنی روبه‌رو می‌شدیم.