چهل منبر و چهل خانه، روایتی شورانگیز از سوگواری عصر تاسوعا

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از نافع، در نهاوند، همان‌جا که "دروازه اسلام" می‌نامندش و نخستین بانگ اذان را ایرانیان در این شهر شنیدند، علاوه بر برگزاری مراسم‌های معمول مانند سینه‌زنی و زنجیرزنی، آیینی دیگر نیز اجرا می‌شود که ریشه در تاریخ و فرهنگ دیرین این شهر دارد.

"چهل منبر" نام مراسمی است که غروب روز تاسوعا و شب عاشورا در یکی از محلات قدیمی نهاوند که به  "کوچه سیدان" معروف است و قبلا محل زندگی سادات شهر بوده، اجرا می‌شود و پس از گذشت یک قرن هنوز از طرفداران بسیاری برخوردار است به طوری که نه تنها ساکنان شهر که آن‌ها نیز که کوچیده‌اند؛ هرسال در چنین روزی به نهاوند آمده و بیرق عزا برمی‌افرازند.

نهاوندی‌ها با اعتقاد خاصی در چهل منبر شمع روشن می‌کنند

و اما پیشینه این مراسم مذهبی برمی‌گردد به اینکه در سالیان دوربه دلیل کوچکی شهر و کم بودن جمعیت، دسته‌های عزاداری نهاوند در 3 دسته خلاصه می‌شدند که از مسجد میدان و درب سرداب و حسینیه گلشن حرکت کرده و در طول مسیر بر سر و سینه می‌زدند.

 این دسته‌ها بیشتر از خانه های معتمدان، خان‌ها و سادات شهر حرکت کرده و سپس به سمت کوچه سیدان روانه می‌شدند.

این مراسم ابتدا از مسجد حاج آقا تراب آغاز می‌شود و در داخل مسجد، سینی‌هایی گذاشته شده که مردم در داخل آن، شمع روشن می‌کنند و این کار در خانه‌های اطراف مسجد که هنوز معماری سنتی خود را حفظ کرده‌اند نیز انجام می‌شود.

آیین چهل منبر، یکی از آیین‌های عاشورایی منحصر به نهاوند است که سکوت شرکت‌کنندگان، فضای حزن‌انگیز و بافت کهن کوچه سیدان از ویژگی‌های آن به شمار می‌آید.

عصر تاسوعا، آن هنگام که شهر از تردد دسته های عزاداری خلوت شود، مردم نهاوند، شمع به دست گرفته و در سکوت به سمت کوچه سیدان حرکت می‌کنند.

در گذشته این محله که شامل چندین کوچه تو در تو و باریک و محل زندگی سادات شهر بود؛ بین مردم از تقدس و احترام خاصی برخوردار بود. از همین‌رو غروب روز تاسوعا پس از انجام عزاداری در هریک از این خانه‌ها، جایی را برای روشن کردن شمع اختصاص می‌دادند؛ تعداد این خانه‌ها 40 تا بود و به همین دلیل هم، این مراسم "چهل منبر" نامیده شد.

هنوز هم با وجود آنکه تعداد زیادی از سادات شهر از این محله رفته‌اند؛ بسیاری با اعتقاد به برآورده‌شدن نذرشان در این آیین حضور یافته و چهل شمع در چهل خانه روشن می‌کنند با این نیت که سال بعد در صورت برآورده‌شدن حاجت با چهل شمع نذر خود را ادا کنند.

مردم بر مبنای اعتقادات خود، شمع را کلید حل مشکلاتشان می‌دانند و بر مبنای همین اعتقاد به مراسم “چهل منبر” و یا “سقاخانه” اعتقاد می‌ورزند. مردمان نهاوند به قول خودشان حاجت زیاد گرفته‌اند از چهل منبری که عصرهای تاسوعا، لبالب می‌شود از شمع و کوچه سیدان را لبالب می‌کنند از چهره‌هایی محزون و امیدوار که شمع به دست در سکوت راه می‌پیمایند.

ساکنان چهل خانه(البته حالا کمتر از چهل خانه منبر دارد) در این کوچه‌ سیدنشین قدیمی و خان‌نشین قدیمی، عصرهای تاسوعا در خانه‌شان را باز می‌گذارند و با روی باز، غربیه‌ها و گاه آشنایانی که شمع به دست، دور منبرهای چوبی حلقه می‌زنند را به شربتی میهمان می‌کنند… به یاد ابوالفضل عباس(ع)، سقای دشت کربلا.

ظاهرا نظیر این مراسم در استان‌های لرنشین نیز اجرا می‌شود و نهاوند نیز به دلیل همسایگی با این استان‌ها برخوردار از چنین مراسمی است.

انتهای پیام/پ