محرم بزرگترین همایش سوگواری بشری است

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از پایگاه خبری تحلیلی کریمه، مراسم سوگواری  در میان همه ادیان و مذاهب، کم و بیش  به چشم می خورد اما بدون اغراق، دهه اول محرم و مراسم سوگواری این ایام در جهان بی ‌نظیر است.

اما مراسم سوگواری در ایام محرم در سالیان اخیر با تحولات زیادی هم در شکل و هم محتوا روبرو شده است و براساس شنیده ها از بسیاری جهات با روزهای طلائی دوران کودکی پدرانمان تفاوت دارد.

گفتنی است که رکن اول مراسم محرم روضه خوان است؛ روضه خوانی که ریشه آن به خواندن کتاب روضه الشهدای کاشفی از سوی روحانیون برمی گردد، چند نوع است:

روضه خوانی عامیانه: بعضی روضه خوانها بقول استاد مطهری زهرماری ها را داخل روضه می کردند تا مردم را به گریه درآورند و بسیاری از موضوعات خرافه ای و غیر واقعی را داخل در موضوعات سخنان خود می کردند.

بازگوئی واقعیت صرف در روضه خوانی: این نوع روضه خوانی که در میان مردم با اقبال اندک روبرو می شود تنها به بیان مسائل واقعی شهادت امام حسین (ع) می پردازد و اکثر این طیف که معمولا از صدا و لحن خوب برخوردار نیستند، به همراه خود یک مصیبت خوان عمدتا بی جیره مواجب بنام "پامنبری" دارند و از وی استفاده می کنند.

روضه خوانی عربی - فارسی: اخیرا بسیار دیده شده که بعضی روضه خوانها که باکلاس ‌تر و درس خوانده ترند و درعین حال از مواهب معمول روضه خوانها هم بی نصیب نیستند و نمی خواهند سنت روضه خوانی محرم بهم بخورد، با استفاده از منابع عربی و فارسی مثل لهوف به بیان مطالب مقاتل به زبان عربی و همزمان به فارسی می ‌پردازند.

از این رو در سالیان اخیر روضه خوانی و روضه خوانان دچار تحولاتی شده است که اولا این قشر بتدریج موقعیت خود در مقابل مداحان حرفه ای را از دست داده؛ بگونه ای که برخی از تکایا و مراسم ها نیازی به دعوت از روضه خوان سنتی برای مراسم سوگواری نمی بینند و تنها دعای آخر مداحی (ام من یجیب) را به آنان واگذار می کنند.

ثانیا روضه خوانها بدلیل دست داشتن در امور حکومتی بشدت سیاسی شده اند و مواضع سیاسی و جناحی خود را در حین روضه نیز بیان می کنند و دست به تشابهاتی میان حریف و رقیب سیاسی خود با اعوان و انصار یزید می زنند؛ این امر در سالیان اخیر شدت بیشتری گرفته است.

بنابراین از آن جا که در فرهنگ شیعى، عزادارى باید از سر معرفت و شناخت باشد؛ هم‏ دردى با آن عزیزان، در واقع یادآورى فضایل، مناقب و آرمان‏هاى آنان است و بدین شکل، آدمى را به سمت الگوگیرى و الگوپذیرى از آنان سوق مى‏دهد.

از این رو فردى که با معرفت در مجالس عزادارى، شرکت مى‏ کند، شعور و شور و شناخت و عاطفه را درهم مى ‏آمیزد و در پرتو آن، انگیزه‏ اى قوى در او پدیدار می گردد و هنگام خروج از مراسم عزادارى مانند محبى مى‏ شود که فعّال و شتابان به دنبال پیاده کردن اوصاف محبوب در وجود خویشتن است.

از سوی دیگر دومین رکن عزاداری محرم مداح و مداحی است. مداحان امروزی حرفه ای تر و آموزش دیده تر و ایضا جایگاه آنان برتر از روضه خوانان شده است.

ناگفته نماند بجز صدای مداح که تغیرات در آن اندک است دیگر ابزار مداحی نیز دچار تحول شده است:

آهنگ های بکارگرفته شده: در مداحی مدرن دیگر خبری از آهنگ های یکدست قدیمی که عمدتا برگرفته از آهنگ های حجاز و ماهور و.. بود، نیست. اول اینکه امروزه جوانان با استفاده از آهنگ های پست مدرنیستی و آهنگ های بکارگرفته شده در آوازهای آن وَر آب تحول زیادی در ماهیت و کیفیت مداحی بوجود آوردند.

دوم اینکه غالبا این آهنگ های شاد با ابزار و وسایل جدید ساز و دهل و بعضا الکترونیکی همراه شده است که معمولا با استقبال جوانان روبرو می شود.

سوم اینکه اگر سابقا از انواع چارپاره و یا مستزاد در نوحه ها و مصیبتها استفاده می شد هم اکنون این چارپاره و مستزاد جای خود را به اشعار جدید با ماهیت غزل داده است.

موضوع مهمتر اینکه در کار مداح ها ضجه و فریاد جای خود را به گریه واقعی داده است. مداح به اصطلاح از مجلس می خواهد که محفل "حال" پیدا کند. گو اینکه آنچه که در این میان مهم است نه زنده نگه داشتن حرکت امام حسین (ع) بلکه سروصدای زیاد مجلس می باشد.

 ماهیت اشعار استفاده شده: این روند نیز بکلی تغییر پیدا کرده است. اما ویژگیهای اشعار جدید مورد استفاده را می توان به موارد زیر منحصر کرد:
اولا در اشعار جدید دیگر خبری از حرکت انقلابی ضد یزیدی و ضد ظلم امام حسین نیست.

دوم اینکه اشعار جدید در شان ائمه و اصحاب امام حسین (ع) حالت غلو دارد. امام حسین (ع) یک شان فرا انسانی و اصحاب وی نیز همسان وی شان ماورائی و نه انسانی دارند که گاه در لسان برخی ازمنحرفین به مقام الوهیت می رسند.

سوم اینکه بسیاری از اشعار از محتوای حتی عادی خود نیز خالی شده است. بی محتوائی برخی از اشعار حتی موجب اعتراض برخی از روحانیون هم شده است.

همچنین سنتها و نشانه ها و رسوم وابسته به سوگواری در ماه محرم سومین رکن عزاداری ها است:
بجز مداحی و روضه خوانی مهمترین آئین های عاشورائی که در سالهای اخیر با شدت و کاهش روبرو بوده عبارتند از: تعزیه خوانی، سینه زنی، زنجیرزنی، قمه زنی، علم بستن و علم گردانی، مراسم ذوالجناح و آتش زدن خیمه امام حسین و نخل عاشورا، مراسم وداع با حضرت علی اصغر و، حمل عکس امام حسین و اخیرا حضرت عباس، مراسم شام غریبان، مراسم دفن شهدا معروف به تشیع بنی اسد، و...

انتهای پیام/پ