میناکاری، هنری پنج هزارساله از دل آتش و خاک/ ساخته دست هنرمندان اصفهان، درخشان در سطح جهان

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از صاحب نیوز؛ هنر فیروزه ای فام میناکاری روح را جلا می دهد و جان را عمر دوباره ای می بخشد وقتی به نقش و نگار آن می نگری به عمق عشق و آرامش می رسی که در پیچ  و تاب نگارستان گل ها در هم گره خوروده اند.

میناکاری یا میناسازی هنری است که سابقه‌ای در حدود پنج هزار سال دارد و از صنایع دستی محسوب می‌شود. امروزه این هنر بیشتر بر روی مس انجام می‌شود ولی می‌توان بر روی طلا و نقره نیز آن را به عمل آورد. طلا تنها فلزی است که به هنگام ذوب شدن مینا اکسید نمی‌شود از این رو امکان اجرای طرحی همراه با جزئیات و با شباهت هر چه تمام تر بر روی مینا را ایجاد می‌کند در حالی که میناهای مسین و نقره‌ای چنین کیفیتی را ندارند.

شکل‌گیری مینا نیز از ترکیب اکسیدهای فلزات و چند گونه نمک در مجاورت حرارت بالا(۷۵۰ تا ۸۵۰ درجه سانتی گراد) است که رنگ‌ها در طول زمان و بر اساس دما بوجود می‌آیند. امروزه در ایران کانون تولید میناکاری شهر اصفهان است و استادان برجسته‌ای در تولید آثار مینا مشغول به فعالیت هستند.

محسن شریعت یکی از همین میناکاران است که هنر دست او به کشورهای مختلفی همچون آلمان و الجزایر و امارات عربی صادر شده است به گفته او هنر میناکاری، ظرفیت ابداعات متفاوتی را دارد. در میناکاری می‌شود رنگ‌های مختلفی را ترکیب و در کوره تست کرد و به رنگ‫فیروزه‌ای محدود نبود. استفاده از رنگ‌های قرمز و نارنجی هم در سال‌های اخیر رایج شده، این ابداعات باعث شده این هنر بتواند سلیقه مشتری‌های متنوعی را راضی کند، به‌ویژه‫که بسیاری از مشتری‌ها، طرح مینا را خودشان سفارش می‌دهند.

وی ادامه می دهد:«تنوع مشتری‌های هنر مینا آن‌قدر زیاد است که من هم برای مجموعه‌داران حرفه‌ای ساکن اصفهان مثل استاد شاه‌میوه در بازار هنر و پسر استاد صنیع‌زاده و مجموعه‌دارهای ساکن تهران مثل آقای مظفریان، آثاری می‌سازم و هم برای برخی فروشگاه‌ها که آثار عام‌تری می‌خواهند.»

این استاد مینا کاری تصریح می کند: «به‌جز توریست‌های خارجی، مسافران داخلی هم علاقه زیادی به هنر مینا نشان می‌دهند، به‌ویژه که این آثار، آسیب زیادی هم نمی‌بیند، در مقابل رطوبت، مقاوم است و جلوه و شفافیت چشم‌نوازی دارد و بسیاری اعتقاد دارند که با نگاه به مینا، به آرامش می‌رسند.»

میناکاری هنری با پیشینه‌ای در حدود پنج هزار سال است که برای زیبایی بخشیدن زیور آلات و ظروف مختلف استفاده می‌شده‌است. این هنر ترکیبی از آتش و خاک است که با هنر نقاشی آمیخته می‌گردد و نقش‌های زیبایی را می‌آفریند. به گفته برخی کارشناسان و در پی تطبیق دادن میناکاری‌های بیزانس با آثار ایرانی، این هنر در ایران شکل گرفته و سپس به دیگر کشورها رفته‌است. البته در اروپا آثاری باستانی یافت شده که پیشینه‌ای بسیار طولانی دارند. برای نمونه شش انگشتر طلا مربوط به سیزده سده پیش از میلاد در قبرس یافت شده که نمونه‌ای از میناکاری مرصع می‌باشند. همچنین مجسمه معروف زئوس که در یونان پیدا شده مربوط به پانصد سال پیش از میلاد است.

فریدون الهیاری، رئیس سازمان میراث فرهنگی وصنایع دستی و گردشگری استان اصفهان می گوید: در حال حاضر 196 رشته صنایع دستی در استان وجود دارد که از این تعداد 102 اثر ثبت یونسکو است و 300 اثر هم به ثبت ملی رسیده است.

وی ادامه می دهد: با شروع سال جاری تولید کنندگان استان اصفهان در حوزه صنایع دستی 180 میلیارد ریال فروش داشته اند که نسبت به سال گذشته افزایش چشمگیری داشته است.

رئیس سازمان میراث فرهنگی وصنایع دستی و گردشگری استان اصفهان با تاکید بر نقش هنرمندان در حفظ میراث فرهنگی وتوسعه صنایع دستی و گردشگری می گوید: بیش از 40 هزار هنرمند در رشته های مختلف صنایع دستی فعال هستندکه از این تعداد چهارده هزار و 500 نفر گواهی رسمی از میراث فرهنگی دریافت کرده اند.

اوج هنری این هنر در دوره سلجوقیان بوده که تهیه ظروف برنجی و میناکاری مرسومیت داشته‌است و این آثار به کشورهای همسایه نیز فرستاده می‌شده‌است. یکی از نمونه‌های ارزشمند این دوره «سینی آلب ارسلان» است که میناکاری بر روی نقره است و در موزه صنایع ظریفه بوستون نگهداری می‌شود. این اثر توسط استادی به نام «حسن الکاشانی» ساخته شده و نامش با خط کوفی بر روی آن حک شده‌است.

همچنین در مورد لعاب شیشه‌ای مینا بر روی فلز؛ و در کاوش‌هایی که در نهاوند صورت گرفت یک جفت گوشواره طلا به دست آمده‌است که سبک زرگری آن به سده هفتم تا هشتم پیش از میلاد مربوط می‌باشد.

یکی از این نمونه‌های قدیمی بازوبندی از طلا به همراه میناکاری‌های تزیین شده بر روی آن است که مربوط به دوران هخامنشیان است؛ در حال حاضر این اثر باستانی در موزه ویکتوریا و آلبرت لندن نگهداری می‌شود.

بشقاب های ساسانی که در ارمنستان کشف شده در موزه هنرهای اسلامی برلین و در موزه متروپولیتن نیویورک نگهداری می‌شوند، نمونه‌های از آثار باستانی میناکاری ایرانی هستند همچنین در موزه آرمیتاژ سن پترزبورگ و موزه‌های انگلستان و فرانسه نیز آثار دیگری از میناکاری ایرانی موجود است.

این هنر با وجود تمام توجهی که به آن می شود، ظرفیت های نهفته بسیاری در دل خود دارد که توجه به آن نه تنها به رشد این هنر چند هزار ساله و حفظ آن کمک می کند، بلکه با ایجاد اشتغال برای هنرجویان، ارزآوری زیادی برای کشور به همراه دارد.

انتهای پیام/