برای تغییرِ تقدیر، تدبیر کنیم

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از مرآت، شب مبارک قدر، از جمله فرصت‌های بزرگی است که می‌توان با استمساک به معنویت آن، رشته پیوند با خداوند را مستحکم‌تر ساخت. درک معنویت این شب آسمانی، البته نیازمند مقدمات پرشماری است که در رأس آن‌ها نفی تلقی‌های نادرست از این شب، دعا و بخشندگی خداوند است.

ناگفته پیداست که نمی‌توان سالی را به شیوه‌ای غیرالهی زیست و انتظار داشت که با بیداری یک‌شبه، ناگهان و به یکباره، بخت‌یار و خوش‌اقبال، ره یکساله پیمود؛ بلکه باید گفت آن‌چه در شب قدر اتفاق می‌افتد، امتداد یکساله اعمال ماست که به نقطه‌ای کانونی رسیده است.

اما فارغ از این تلقی‌ها، ما در این نوشتار که در سه بخش منتشر می‌شود، می‌کوشیم از اصول ساده‌ای سخن بگوییم تا به واسطه آن‌ها، از این شب‌های مبارک بیش‌تر بهره بجوییم.

زمان را مدیریت کنیم

نخستین اصل برای بهره‌مندی بیش‌تر از شب قدر آن است که اهمیت لحظه‌ها و ثانیه‌های این شب مبارک را به درستی درک و این لحظات و ثانیه‌ها را به شایستگی مدیریت کنیم. بصیرت اقتضاء می‌کند که زمان‌شناسانه، پیش از فرارسیدن شب قدر، با برنامه‌ریزی و محاسبه به استقبال آن برویم. شاید یکی از دلایل ساده تأکید بر بیداری در شب قدر هشدار دادن نسبت به اهمیت زمان در این شب بزرگ باشد. مطالعه نحوه مواجهه پیامبر اکرم(ص) و ائمه(ع) با شب قدر برای درک اهمیت زمان در این شب بسیار راهگشاست.

برای تغییرِ تقدیر، تدبیر کنیم

اسلام به ما آموخته است که انسان می‌تواند با اتصال به خداوند برای تغییر تقدیر خود تدبیر کند. شاید بتوان گفت که مهم‌ترین تدبیر برای تغییر تقدیر، تصمیم برای ایجاد تغییری الهی در شیوه زندگی باشد. انسان مجاز است که با تغییر سبک زندگی، نظام و آینده حاکم بر زندگی خود را دگرگون سازد و شب قدر بهترین فرصت برای آغاز این دگرگونی است. از همین‌روست که این شب را، برای تشویق ما به تأثیرگذاری در سرنوشت، شب رقم خوردن تقدیرات توصیف کرده و بی‌بهرگان از این فرصت بزرگ را نکوهیده‌اند. و نیز از همین‌روست که به خواندن خداوند که تغییردهنده قضای الهی است در این شب بسیار سفارش شده است.

ادراک زمانی، عملی و معرفتی شب قدر

هرچند ادراک حقیقت شب قدر ناممکن یا دست‌کم بسیار دشوار است، اما از مجموع سخنان اهل‌بیت(ع) سه ساحت از ادراک شب قدر استنباط می‌شود؛ نخستین ساحت و نازل‌ترین گونه ادراک، ادراک زمانی است؛ چندان که در کم‌ترین حد ممکن درک کنیم شبی که در آن واقع شده‌ایم به احتمال زیاد شب قدر است.

دومین ساحت ادراک عملی این شب است؛ چنان‌که پیامبر اکرم(ص) روزه، شب‌زنده‌داری، مراقب بر نمازها و شتافتن به سوی نمازهای جمعه و عید را موجب ادراک این شب دانسته‌اند؛ و سومین ساحت، ادراک شب قدر انسانی است، چنان‌که روایات شیعی، ادراک شب قدر را با معرفت به حضرت زهرا(س) گره می‌زنند و «لیله‌القدر» را در کنار نام‌های آن سیده مکرمه می‌آورند.

تفکر؛ برجسته‌ترین عمل در شب قدر

شایسته است که برجسته‌ترین قطعه زمانی سال را با برجسته‌ترین عملی که می‌توان انجام داد بیاراییم. بی‌تردید تفکر شکوهمندترین گونه عبادت است. قرآن کریم در آیاتی، مومنان حقیقی را هم‌ارز با صاحبان اندیشه توصیف می‌کند. عارفان بنام، اندیشه‌ورزی در شب قدر را در زمره اعمال اصلی خود می‌گنجاندند و به احیاکنندگان این شب‌ها توصیه می‌کردند که فرصتی را همراه با آرامش و به دور از خواب‌آلودگی و سنگینی سیری و درد گرسنگی و مشغله‌های بیهوده ذهنی، به تفکر اختصاص دهند. ذکر این روایت از امام جواد(ع) خالی از لطف نیست که فرمود:«با دل‌ها و تفکر به سوی خداوند رهسپار شدن، رساننده‌تر به مقصد است تا با خسته کردن جوارح به واسطه اعمال.»

در شب قدر به مذاکره علمی بپردازید

تأکید و توصیه به علم‌پژوهی، مذاکره علمی و نشست با عالمان دینی نیز از برترین اعمال شب قدر برشمرده شده است. علم و دانش به عنوان مولفه‌ای اساسی می‌توانند نقشی وثیق در تحول آدمی ایفا کنند و از این روست که در شب قدر بسیار به فراگرفتن دانش توصیه شده است. از مطالعه سیره علماء و عرفاء بزرگ نیز می‌توان به وثاقت دریافت که چه جایگاه رفیعی برای علم‌آموزی در شب قدر قائل بوده‌اند؛ چندان که برخی از علماء بزرگ تمامی طول شب قدر یا بخشی از آن را به مطالعه و علم‌آموزی اختصاص می‌دادند. دانش‌پژوهی در فضای معنوی شب قدر می‌تواند روح ما را به اهداف الهی نزدیک‌تر سازد.

انتهای پیام/