از قاشق‌زنی تا آش چهارشنبه سوری

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از سفیر آشتیان؛ یکی از آداب و رسوم ما ایرانیان در شب آخرین چهارشنبه سال که به یک سنت فرهنگی هم تبدیل شده جشن چهارشنبه سوری است. این جشن سرآغاز جشن‌های نوروزی است که با نوروز تداوم می یابد و با مراسم سیزده بدر پایان می یابد.

جشن چهارشنبه سوری یکی از جشن های باستانی است که در بیش‌تر نقاط کشور با آئین ها و تشریفات خاص و به طُرق گوناگون برگزار می شود.

گرفتن این جشن ملی از دیرباز نزد بزرگ و کوچک معمول و مرسوم بود اما در سال‌های اخیر جشن های چهارشنبه سوری از آئین های گذشته فاصله گرفته است.

برگزاری جشن چهارشنبه سوری در شهرها و روستاهای ایران به این شکل است که مردم شب آخرین چهارشنبه سال و نزدیک به غروب آفتاب در فضایی مناسب آتشی می افروزند و اهل خانه از زن و مرد و کودک از روی آتش می پرند و با گفتن؛ « سرخی تو از من، زردی من از تو» بیماری و ناراحتی ها و نگرانی ها سال کهنه را به آتش می سپارند تا سال نو را با آسودگی و شادی آغاز کنند.

ظروف کهنه ای که در خانه تکانی کنار گذاشته شده بود از کاسه، بشقاب و کوزه سفالی را از پشت بام خانه به کوچه پرتاب می کنند. اسفند دود کردن، آجیل خوردن، فال گرفتن و قاشق زنی از باورها و رسوم فراموش شده است.

پریدن از روی آتش «ورک»

در آشتیان برای انجام آیین های چهار شنبه سوری هر خانواده پیش از غروب آفتاب سه کپه بوته که به زبان محلی به آن « ورک» می گویند، فراهم آورده، اعضای خانواده گرد آن جمع می شوند و بوته ها را افروخته و از بالای آتش شادی کنان و پایکوبان چند بار می پرند. آتش کپه ها را خاموش نمی کنند و می گذارند به خودی خود خاموش شود. زمانی که آتش خاموش شد آن را به حال خود رها می‌کنند.

رسم فراموش شده قاشق‌زنی 

قاشق‌زنی رسمی زنانه‌ است. زنان چادری بر سر انداخته آنگاه با قاشق بر کاسه یا قابلمه یا بر در خانه می‌کوبند و اهل خانه را از آمدن خویش آگاه می‌سازند. اهل خانه کاسه خالی را گرفته و مشتی آذوقه خشک یا پول نقد به قاشق زن پرداخت می‌کنند. مهمترین شرط در قاشق زدن ناشناس ماندن قاشق‌زن است؛ لذا نه قاشق‌زن و نه صاحب منزل، در هنگام مواجهه سخن نمی‌گویند. 

رسم فال گوش و کلید اندازان هم در چهارشنبه سوری مرسوم است. پس از پایان این مراسم اهالی محل به عنوان جشن و عید چهارشنبه سال به منزل یکدیگر برای شب نشینی می روند و به صرف آجیل و تنقلات می پردازند.

از رسوم آشتیانی‌ها در شب چهارشنبه سوری این است که مردم پس از خاموش شدن آتش به منزل برمی گردند و کوزه ای را برمی دارند و مقداری جو در آن می ریزند و به بالای بام منزل رفته و پس از نیت، کوزه را به کوچه پرتاپ می کنند و این کوزه باید طوری پرتاپ شود که در ضرب اول به کوچه بیفتد.

یکی دیگر از آیین های آشتیانی ها این است که در روز چهارشنبه هر خانواده به فراخور خود، دو مجسمه آدم از خمیر یکی به صورت مرد و دیگری به شکل زن می سازند و سپس آش رشته ای که در آن هر نوع بُنشن وجود دارد را بار می گذارند و آدم خمیری را در آن آش انداخته و می پزند، پس از پخته شدن آن دو مجسمه را در کاسه ای گذاشته، به کنار نهر می برند و به آب می دهند تا بدین وسیله به زعم خود، قضا و بلا را از خانه دور کرده باشند.

اما این روزها این آداب و رسوم به فراموشی سپرده شده و استفاده از ترقه، نارنجک و بمب های دست ساز که حتی امنیت و سلامتی افراد جامعه را به خطر انداخته، جایگرین این آداب و رسوم شده است و می‌طلبد که با فرهنگ سازی برای تغییر مسیر غلط و خطرناک چهارشنبه سوری تلاش کنیم.

انتهای پیام/