علامه دهخدا؛ خورشیدی که در ادبیات مشروطه طلوع کرد/آشنایی با بنیانگذار طنز در ایران معاصر

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از دیار آفتاب؛ جاودانگی و رشد زبان و ادبیات فارسی مدیون و مرهون زنان و مردانی از این سرزمین است که هر کدام به نحوی تمام تلاش خود را به کار گرفته‌اند تا این نهال به درختی تنومند تبدیل شود. تلاش هایی که زبان فارسی ایران را از نفوذ فرهنگ و زبان بیگانه مصون نگه داشته است.

برخی از این افراد تمام عمر خود را در راستای اعتلای زبان و فرهنگ این سرزمین وقف کرده و نامشان همیشه بر تاریخ ادبیات این کشور می‌درخشد.

یکی از این افراد علامه علی اکبر دهخدا است که به دلیل تلاشی که برای زبان و ادبیات فارسی داشته است، در زمره اسطوره‌های فرهنگ و زبان این کشور قرار گرفته است.

علامه علی اکبر دهخدا در سال ۱۲۵۷ در تهران متولد شد. او ادیب، لغت شناس، سیاستمدار، نویسنده، روزنامه‌نگار، پژوهشگر، طنزنویس و شاعر بنام ایرانی است.

پدرش «خان بابا خان» یکی از ملاکان متوسط قزوین بود، پیش از ولادت علی اکبر، خانواده دهخدا از قزوین به تهران آمده و در این شهر سکونت کردند. علی اکبر دهخدا تحصیلات قدیمی را نزد «غلامحسین بروجردی» آموخت و بعدها به مدرسه علوم سیاسی رفت.

پس از پایان تحصیلات نیز به خدمت وزارت خارجه درآمد. هر چند وی استاد دانشگاه و رئیس دانشکده حقوق و علوم سیاسی نیز بوده است.

انتشار روزنامه صور اسرافیل با آغاز مشروطیت/طلوع خورشیدی چون دهخدا در ادبیات عصر مشروطه

همزمان با آغاز مشروطیت، دهخدا با همکاری جهانگیرخان و قاسم‌خان روزنامه «صور اسرافیل» را منتشر کرد که یکی از جراید مهم و به‌نام صدر مشروطیت بود. البته جذاب‌ترین قسمت آن یک ستون طنز با عنوان «چرند و پرند» به قلم شخص دهخدا و با امضای «دخو» بود.

علامه دهخدا چون خورشیدی بود که در ادبیات پارسی عصر مشروطه طلوع کرد. وی از جمله افرادی است که با  شجاعت و جسارت تمام و با زبان طنز تمام مفاسد اجتماعی و سیاسی آن روزگار را برملا کرد. مردم نیز به دلیل سادگی در نوشتار با او همراه می شدند و اینگونه بسیاری از مقالات دهخدا راهگشای مردم برای مبارزه با ظلم و جور شد.

دهخدا بنیانگذار طنز در دوره معاصر

در واقع دهخدا را می‌توان یکی از بنیانگذارن طنز در دوره معاصر دانست، آن هم طنزی که با نیش و کنایه ظلم ظالمان بر مردم ایران را هویدا می‎کرد.

دهخدا جزو آزادیخواهان در زمان مشروطیت به حساب می‌آمد. بعد از به توپ بستن مجلس از سوی «محمد علی میرزا»، دهخدا نیز جزو آزادیخواهان دستگیر شده بود که به پاریس تبعید شد.

پس از مدتی علی اکبر دهخدا با کمک مشروطه طلبان به ایران بازگشت و به عنوان نماینده به مجلس شورای ملی راه یافت. البته وی پس از جنگ جهانی اول از سیاست کناره‌گیری کرده و تا پایان عمر خود به فعالیت‌های علمی، فرهنگی و پژوهش مشغول شد.

دهخدا معتقد بود «ابتدا باید مملکت به سلاح علم و دانش مجهز گردد تا در برابر کشورهای غربی حرفی برای گفتن داشته باشد».

این نویسنده و طنزپرداز بزرگ ادبی سرانجام در ۷ اسفند ۱۳۳۴ هجری شمسی به رحمت ایزدی پیوست و پیکر آن مرحوم در «ابن‌بابویه» در مقبره خانوادگی‌شان به خاک سپرده شد.

تدوین لغت‌نامه بزرگترین اقدام علامه

بزرگترین اقدام علامه دهخدا، تدوین لغت‌نامه بود. وی چهل سال از عمر خود را صرف استخراج لغات و ریشه تمام کلمات کرد و در این مدت چند میلیون فیش برداری داشت و لغت‌نامه را در بیش از ۵۰ جلد تدوین کرد.

از دیگر آثار علامه دهخدا می‌توان به لغت‌نامه، امثال حکم، چرند و پرند(مجموعه مقالات)، فرهنگ فرانسه به زبان فارسی، دیوان اشعار، تصحیحاتی بر دیوان شاعرانی چون حافظ، منوچهری، مسعود سعد سلمان و غیره و همچنین ترجمه‌هایی نظیر ترجمه کتاب عظمت و انحطاط رومیان اشاره کرد.

انتهای پیام/