اخلاق مهم‌ترین پیام برای بشریت

اخلاق و مهرورزی دو عنصر بسیار مهم برای بشریت است که در صورت نبود آن جهان دچار تیرگی و جهالت خواهد شد. همان‌طور که در دوران پیش از ولادت پیامبر و در عصر جاهلیت بسیاری از اعراب بادیه‌نشین بدان دچار شده بودند.

پیامبر اکرم(ص) با حرکت در مدار اخلاق و مهرورزی به بشریت ثابت کردند که می‌توان در کمال اختلاف سلیقه و دیدگاه به هم احترام گذاشت.

ایشان هم در زندگی شخصی و هم در زندگی اجتماعی همیشه و در همه حال اخلاق را رعایت می‌کردند. احوالاتی که در زندگی شخصی آن حضرت بدان اشاره شده به این شرح است که: پیران را بسیار اکرام می‌کرد و با کودکان بسیار مهربان بود، غریبان را خیلی مراعات می‌کرد، با نیکی به شروران، دل آنان را به دست می‌آورد و مجذوب خود می‌کرد، همواره متبسم بود و در عین حال خوف زیادی از خدا بر دل داشت، چون شاد می‌شد چشم‌ها را بر هم می‌گذاشت و خیلی اظهار فرح نمی‌کرد، اکثر خندیدن آن حضرت تبسم بود و صدایش به خنده بلند نمی‌شد و غیره.

در مورد اخلاق فردی پیامبر، امام حسین(ع) فرمود: «از پدرم امیرالمومنین(ع) از سیره و روش حضرت رسول اکرم(ص) با هم‌نشینانش پرسیدم، پدرم فرمود: پیغمبر(ص) همواره خوش‌رو، سهل‌گیر، نرمخو بود. خشونت و تندخویی نداشت، پرخاش‌جویی و دشنام‌گویی نمی‌کرد، هرگز عیب‌جویی یا مداحی نمی‌کرد، از آنچه نمی‌پسندید تغافل می‌فرمود و در عین حال کسی را از خود مایوس نمی‌ساخت و دیگران را که بدان مایل بودند ناامید و مایوس نمی‌کرد، خود را از سه چیز محفوظ می‌داشت: مجادله کردن، پرگویی، کارهای بیهوده.»

در حوزه مسائل اجتماعی نیز آن حضرت اخلاق را رعایت می‌فرمودند. یکی از رفتارهایی که پیامبر بر آن تاکید داشتند و همیشه رعایت می‌کردند، رعایت حقوق افراد جامعه بود که اجازه می‌دادند افراد نظراتشان را عنوان کنند. برای نمونه از نظریات سلمان عجم که در فرهنگ عرب رشد نکرده بود اما با منطق صحیح مطالب خود را بیان داشت، در جنگ خندق استفاده و موجبات پیروزی مسلمانان را فراهم کرد.

همچنین در مواجه با مردم آن حضرت هیچ‌گاه متکبر و مغرور نبود و خود را برتر از دیگران نمی‌دانست. تلاش می‌کرد تا عدالت اجتماعی را در جامعه اجرا و با همه با مساوات برخورد کند.

این رعایت اخلاق و رفتار خوب پیامبر زمینه رشد بسیار سریع اسلام را در شبه جزیره عربستان فراهم کرد و حتی توانست امپراتوری‌های ایران، مصر و یونان را مقهور خود سازد.

فرق حکومت نبوی با سایر حکومت‌ها در رعایت همین اخلاق الهی و مهرورزی است. بسیاری از حاکمان تاریخ پس از به قدرت رسیدن تلاش می‌کنند تا با تظاهر خدمت به مردم زمینه‌های آسایش بیشتر جسمی خود را فراهم کنند و از قدرت نهایت بهره‌برداری را برای زندگی شخصی خود داشته باشند اما پیامبر اکرم نه تنها از این امر برای خود استفاده‌ای نبرد بلکه تمام تلاش خود را در جهت رشد و ارتقای اخلاق در جامعه گذاشت و سپس آسایش جسم را مطرح کرد.

به همین صورت است که خداوند در آیه 107 سوره انبیاء پیامبر را اینگونه معرفی می‌کند که: «وَ ما اَرسَلناکَ اِلا رَحمَهً لِلعالَمین، ما تو را جز برای رحمت جهانیان نفرستادیم.»

در میان اندیشه‌ها و تفکرات امام صادق(ع) نیز این رویه به مانند جد بزرگوارش وجود دارد. وقتی کرسی‌های تدریس این امام را بررسی می‌کنیم، شاهد حضور دانشوران و محصلینی هستیم که با افکار مختلف و متضاد در درس ایشان حاضر شده و حضرت با سعه صدر به سئوالات آنها پاسخ می‌دادند.

آن حضرت در عین حال که در مسائل علمی متبحر بودند، هیچ‌گاه افراد مستمند و فقیر را از یاد نبردند و همیشه از آنها دستگیر می‌کردند.

کار و تلاش، ساده زیستی، قناعت و خیرخواهی از دیگر ویژگی‌های بسیار مهم امام صادق(ع) بود که به تاسی از جد بزرگوارش زندگی می‌کرد.

امروزه اخلاق حلقه گمشده و مفقوده جامعه بشری است که خسارت‌های بسیاری به انسان‌ها زده است. پیشرفت علمی و فنی بشر نه تنها نتوانسته زمینه‌های رشد اخلاق در جامعه را به وجود آورد بلکه موجب ایجاد رفتارهای غیراخلاقی و شنیع از بشریت نیز شده است. بروز جنگ‌ها، افزایش آمار جرم و جنایت و غیره همه نتیجه همین نبود اخلاق در جامعه است.

امید است تا ما شیعیان با تاسی گرفتن از زندگی فردی و اجتماعی این دو بزرگوار، زمینه رشد اخلاقی خود را فراهم آورده و الگویی برای بشریت شویم.

 

 

انتهای پیام/