بازار 250 ساله ای که زیرپای بی توجهی مسئولان جان می دهد

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از شبکه اطلاع رسانی آرمان کرمان؛ از ورودی بازار مسگرها که وارد بازار قدیمی کرمان می شویم، صدای کار کردن مسگران کرمانی لبخندی به لبت می نشاند که هنوز هم هنر دست دیار کریمان زنده است؛ جلوتر می رویم و از چهارسوق عبور می کنیم. بوی زیره و قاووت در مشام می پیچید و دل گرم می شویم به رونق بازار سوغاتی های کرمان.

جلوتر که می رویم، وارد بازار قدیمی میدان قلعه می شویم که روزی رونق زیادی داشت اما با دیدن اتباع افغانی به عنوان فروشنده در بیشتر مغازه های آن، دلمان می گیرد از گم شدن فرهنگ کرمان لابه لای لباس ها و پارچه های پرزرق و برق بیگانه.

بازار میدان قلعه که از رو به روی بازار قلعه محمود شروع شده و به چهارسوق گنجعلی خان ختم می شود، به دلیل نزدیکی به بازارهای شرقی و غربی رونق بیشتری نسبت به بازار قلعه دارد اما افزایش بیش از پیش حضور اتباع افاغنه در مغازه های این بازار است که به فروش لباس های دیار خود مشغولند، موجب تاسف است.

با چند تن از کسبه و فروشنده ها در این راستا به گفتگو می پردازیم؛ عمده گلایه کسبه ایرانی مشغول در این بازار، جایگزین شدن فرهنگ افغان به جای فرهنگ اصیل کرمانی و صنایع دستی دیار کریمان و همچنین بی توجهی مسئولین مربوطه نسبت به این بنای کهن است. بنایی که فرسوده شده و نیاز به مرمت دارد اما نه تنها اقدامی از سوی مسئولین میراث فرهنگی صورت نگرفته بلکه با اقدام صاحبان املاک برای تعمیر جزیی مغازه های خود نیز برخورد می شود.

این در حالی است که دو سال پیش مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمان در گفتگو با خبرگزاری مهر از احیای بنای تاریخی بازار قلعه خبر داده بود.

هدایت نامجو، یکی از کسبه بازار میدان قلعه که نزدیک به 70 سال به لحاف فروشی مشغول است، از میراث فرهنگی گلایه کرده و می گوید: سقف مغازه و ملک من چندین سال است که ترک برداشته و دیوارها رو به تخریب است؛ می خواهم ملکم را تعمیر کنم اما میراث فرهنگی با ادعای اینکه این ملک برای ما و بنایی تاریخی است، به من اجازه ساخت و ساز نمی دهد. خود این سازمان هم کاری در این راستا انجام نداده است در حالی که هم پول و هم مسئولیت انجام کار دارند.

نامجو در ادامه بیان می کند: در سایر شهرها مانند مشهد می بینیم که در نزدیکی حرم، کاروانسراها و زمین ها به ساختمان های چندین طبقه برای تامین رزق مردم تبدیل شده اما اینجا چندین کاروانسرا در بازار وجود دارد که متروکه افتاده است و درست هم نمی شود. نارضایتی ما این است که در تمام استان ها میراث فرهنگی، بناهای تاریخی را بازسازی وتعمیر کرده اما کرمان نمی گذارد و حتی با وجود اینکه ملک ما شخصی است اما اجازه تعمیر نمی دهد.

علی احمدی که در تنها آهنگری باقی مانده در بازار میدان قلعه مشغول به فعالیت است، نگران نداشتن جواز کسب است و می گوید: بعد از 60 سال کار کردن در این حرفه، صاحب مغازه مدرکی به ما نمی دهد که بتوانیم مالیات خود را پرداخته و جواز بگیریم در حالی که اتاق اصناف و مالیات از ما جواز می خواهند.

خانم مومنی، جزو معدود بانوان مشغول به کار در بازار میدان قلعه است که از خرابی ها و مشکلات بازار می گوید: این پله های ورودی حالت سرسره دارد و خطرناک است؛ بارها خانم ها، بچه ها و حتی توریست ها روی آن سر خورده اند. سقف بالا هم همانطور که مشخص است خشت و آجرهایش در حال فروریختن است و بارها به میراث فرهنگی و مسئولین متذکر شده ایم، اما اقدامی نشده است.

وی با اشاره به اجاره سنگین مغازه ها علیرغم موقوفی بودن آنها ادامه می دهد: افغانی ها با فروش هرقواره پارچه می توانند هزینه و اجاره بهای یک ماه مغازه را تامین کنند اما برای من پرداخت این هزینه سنگین است. ایرانی ها اکثرا جوازکسب را گرفته و در اختیار اتباع افغانی قرار می دهند که آنها هم سواستفاده می کنند.

خانم مومنی با اشاره به سال های نه چندان دور، رونق بازار را یادآور می شود: این بازار که اولین بازار کرمان است، قبلا خیلی خوب بود؛ تمام صاحب مغازه ها ایرانی بودند و صنایع دستی ایرانی و کرمانی مانند پته دوزی به فروش می رسید و نانوایی و میوه فروشی داشتیم.

وی در ادامه تاکید می کند: برخی مغازه ها به آشغال دانی و برخی دیگر خوابگاه معتادان شده است؛ با اینکه ملک شخصی هستند اما باید تذکر داده شده و پیگیری گردد که تکلیف آنها مشخص شود.

آقای قاضی زاده یکی دیگر از کسبه های قدیمی بازار میدان قلعه، پیرمرد خوش مشربی بود که با ادبیات خاص خود، نسبت به رها شدن بازار قلعه گلایه های زیادی داشت: این یک بازار قدیمی است و از نظر میراث اهمیت زیادی دارد اما به نوعی بی صاحب است و بی رونق شده چرا که کسی به آن توجه ندارد.

وی تاکید می کند: اگر مسئولین امر توجه می کردند، این بازار رونق پیدا می کرد؛ با صحبت کردن کار به جایی نمی رسد بلکه به عمل کار برآید به سخن دانی نیست؛ هرکس از مسئولین از شهردار و استاندار و میراث، اگر واقعا بخواهد کار کند، راه اصلاح هست.

این کسبه قدیمی محل بااشاره به حضور افاغنه در بازار میدان قلعه می گوید: حضور افغانی ها این بازار را رونق داده است اما در واقع فرهنگ خود را اشاعه می دهند؛ به نظر من این اتباع از همه کشورها نسبت به فرهنگ خود پابست تر هستند و با پشتکارگیری عاقبت موفق خواهند شد.

در راستای بازار میدان قلعه، بازار قدیمی قلعه محمود در خیابان امام قرار دارد که یکی از کهن ترین بناهای تاریخی کرمان و مربوط به دوران قاجاریه است و در سال 80 به عنوان یکی از آثارملی ایران به ثبت رسید. این بنای تاریخی که در گذشته از رونق زیادی برخوردار بود، امروزه متروک و رها شده است و سکوت حاکم برآن، یکی از قدیمی ترین میراث فرهنگی کرمان را به راسته ای دلگیر تبدیل کرده است.

تنها مغازه ای که باز بود و فردی در آن به چشم می خورد، پنبه زنی بود. مردی که در آن مشغول به کار بود می گوید: در این راستا تنها دو سه مغازه آهنگری و خیاطی مشغول به کارند. درحال حاضر هم مغازه ها و حجره های خالی تبدیل به محلی برای جای خواب و فعالیت معتادان شده است. چندین مرتبه هم مسئولین سر زده اند و قول هایی داده اند اما اقدامی صورت نگرفته است.

بازار قلعه کرمان امروز متروک و رها شده چشم انتظار توجهی از مسئولین است تا به جای حکمفرمایی سکوت، بار دیگر صدای پای عابران وفروشنده ها در آن بپیچد و بنای قدیمی شهرمان جانی تازه بگیرد.