عظمت واقعه عاشورا به ظلم ستیزی و شجاعت امام حسین (ع) است/عزاداری بدون تفکر و عمل در دیدگاه مولانا مذمت شده

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از کاشمر بصیر،شاعران و بزرگان ایران از جمله مولانا در آثار خود عظمت واقعه عاشورا را تبیین کردند که حول همین محور خبرنگار ما با عباس خیرآبادی، دکتری زبان و ادبیات فارسی، رئیس هیئت مدیره بنیاد فردوسی مشهد، عضو سابق هیئت علمی دانشگاه تربت حیدریه، استاد دانشگاه و دارای تخصص ویژه در شناخت و معرفی جامع از شاعران مطرح کشورمان در سطح جهان از جمله حافظ، سعدی، مولانا  ترتیب داده است که در ادامه می‌خوانید.

صبح توس: دیدگاه مولانا در مورد شخصیت امام حسین(ع) چگونه است؟

 خیرآبادی: جلال‌الدین محمد بلخی از شاعران بزرگ ایران در قرن هفتم هجری قمری که به مولانا، مولوی و رومی معروف و بشریت را تحت تأثیر خود قرار داده در اشعار خود به زیبایی امام حسین (ع) و شهیدان کربلا را تجلیل کرده است:

کجایید ای شهیدان خدایی/  بلاجویان دشت کربلایی

کجایید ای سبک روحان عاشق/ پرنده‌تر ز مرغان هوایی

کجایید ای شهان آسمانی/  بدانسته فلک را درگشایی

مولوی، شاعری که آثارش جهانی شده است به همان اندازه که به امام حسین (ع) ارادات و علاقه داشته از یزید بسیار متنفر بوده و چنین افرادی پست و ریاکار را در اشعارش مورد نکوهش قرار داده است.

مولانا در دفتر ششم مثنوی خطاب به مردمی که به جهت شهادت امام حسین (ع) تنها به گریه و زاری بدون عمل اکتفا کردند، به جایگاه والای اباعبدالله الحسین و شهیدان در نزد خداوند اشاره کرده است و ضرورت توجه به عمق واقعه عاشورا و شجاعت و ایستادگی امام حسین در برابر حکومت ظالمانه یزید را به مسلمانان گوشزد می‌کند.

مذمت مردمی که از درک عظمت واقعه عاشورا و شهادت امام حسین (ع) تنها به گریه و زاری بسنده کرده‌اند در اشعار مولوی دیده می‌شود و می‌گوید سیدالشهدا  «خسرو دین» و سلطانی است که از زندان تن آزاد شده و به عرش رفته و به لقاء‌الله پیوسته است؛

روز عاشورا همه اهل حلب/ باب انطاکیّه اندر تا به شب

گرد آیند مرد و زن جمعی عظیم/ ماتم آن خاندان دارند مقیم

 ناله و نوحه کنند اندر بکاء/ شیعه عاشورا برای کربلا 

و در ادامه هم می‌گوید:

پس عزا بر خود کنید ای خفتگان!       زآن که بد مرگی است این خواب گران

 روح سلطانی ز زندانی بجست / جامه چه درانیم؟و چون خاییم دست

چونک ایشان خسرو دین بوده‌اند/ وقت شادی شد چو بشکستند بند

در واقع مولوی قصد دارد به انسانهای زمان خود و نسل‌های آینده بگوید در واقعه کربلا آنچه که بیش از هر چیزی حائز اهمیت است توجه به شهادت آگاهانه امام حسین است و باید از چنین شخصیت بزرگی درس معرفت و چگونگی پرواز به سمت تعالی و عروج به آسمان را الگو گرفت، پروازی که روح از تن جدا می‌شود و به آسمان می‌رود و در وصف مرگ سروده است:

مرگ اگر مرد است گو نزد من آی / تا در آغوشش بگیرم تنگ تنگ

من از او جانی ستانم پر بها/ او ز من دلقی بگیرد رنگ رنگ

این مضامین مصداق آیه انا لله و انا الیه راجعون است و در واقع  وقتی در مرگ، رجعت به خدا می‌کنیم این مرگ، فراق نیست بلکه وصال است؛ به عبارتی در واقعه عاشورا  امام حسین (ع) تن به ذلت دشمن نداده و مرگ با افتخار را به زندگی با ذلت ترجیح داده و با عزت و اقتدار به وصال محبوب رسیده است و این برای همه‌ی مسلمانان جهان درس است و مولانا در جلد ششم مثنوی دیدگاهش را در مورد کربلا و عظمت و بزرگی سید الشهدا تبیین کرده که شایسته است مورد توجه بیشتری قرار بگیرد.

صبح توس: در مورد نگاه ژرفی که مولانا در اشعارش، فراتر از انسان امروز به واقعه عاشورا دارد توضیح دهید؟

خیرآبادی: انسان کامل از دیدگاه مولانا انبیا و اولیاء الهی (ع) هستند چرا که جهان بر محور اینگونه انسانها می‌چرخد و مولانا همانطور که در مورد امام علی (ع) می‌گوید تو ترازوی احدخو بوده‌ای/ بل زبانهٔ هر ترازو بوده‌ای و به عبارتی معیار خوب و بد انسانها را امام علی (ع) می‌داند مسلم است که نظر مولانا در مورد پسر امام علی (ع) هم همین است چرا که ائمه را جزو اولیاء خدا و انسانهای برتر می‌داند که از مادیات دنیا دل بریدند.

در واقع مردم ما از قیام امام حسین (ع) و وقایع عاشورا درس گرفتند و انقلابی به این عظمت را پدید آوردند و این نگاهی است که امروز باید از کربلا داشته باشیم و در جوامع اسلامی رواج دهیم نه اینکه فقط گریه و زاری کنیم و این همان مطلبی است که مولانا بیش از هفتصد سال پیش به جهانیان متذکر شده و چنانچه اکنون زنده بود باز هم همین را می‌گفت؛ دکتر شریعتی هم مخالف بود که بدون تفکر در قیام عاشورا گریه و زاری داشته باشیم.

 درس عاشورا این است که باید در برابر ظلم قیام کرد و دنیا آنقدر ارزش ندارد که انسان خودش را بخاطر این حیات آلوده کند؛ شهدای ما از امام حسین الگو گرفتند که شهادت را با جان و دل پذیرفتند و مکتب امام حسین همین است.

در واقع وقتی امام حسین از قاسم پسر امام حسن (ع) می‌پرسد که مرگ را چگونه می‌بینی؟ در پاسخ می‌گوید: احلی من العسل یعنی مرگ را گواراتر از عسل می‌بینم؛ بنابراین جوان بسیجی ما که روی مین می‌رفت تا معبری باز کند این بسیجی واقعا مرگ را همان عسل می‌دید، درسی که از واقعه کربلا یاد گرفته بود.

 اینجاست که در تأیید گفته‌های مولانا مبنی بر اکتفا نکردن به گریه و زاری باید گفت اگر همان جوان بسیجی در میدان میم تا صبح برای امام حسین (ع) گریه می‌کرد و به سر و روی خود می‌زد آیا اثری داشت؟! مسلم است که خیر بلکه جوانان ما  ایثار و وفاداری و ظلم‌ستیزی را از امام حسین و حضرت ابالفضل عباس و سایر شهدای کربلا الگو گرفتند و درس‌ها و تأثیرات عاشورا است که اهمیت دارد و دقیقا مولانا همین مسائل را در اشعارش تبیین کرده است.

صبح توس: چگونه است که مولانا به این نگاه ژرف می‌رسد ؟

خیرآبادی: وقتی مولانا مرگ در راه خدا و شهادت را بالاترین درجه کمال انسانی می‌داند و وقتی امام حسین (ع) به عالی‌ترین درجات یک انسان رسیده، مسلم است که نظر مولانا هم به چنین شخصیتی مطلوب است و مفتخریم که رهبر و پیشوای ما بسیار متعالی فکر میکرد و بسیار عاشقانه جان خود را در راه خدا فدا کرد.

اینها مطالبی است که باید در ادبیات عاشورایی بیان شود و به نظر من بهترین کتاب ادبیات عاشورایی کتاب گنجینه اسرار از عمان سامانی است که شخصیت امام حسین را آنچنان زیبا تفسیر کرده که خواننده در برابر این شخصیت سر فرود می‌آورد و میرزا حسن صفی علی شاه هم در کتاب خود به نام «زبده الاسرار»  شرح واقعه عاشورا را بسیار زیبا از دیدگاه عرفانی سروده است:

زین قلم قصدم مصیبت نامه نیست/ جز به شرح عشق بر کف خامه نیست

حاصل گفتار من عشق  است عشق/ مقصد اشعار من عشق است عشق  

و زمانی که امام در صحرای کربلا ندای هل من ناصر ینصرنی را فریاد زده لبیک حضرت علی‌اصغر (ع) را به زیبایی در اشعارش بیان کرده است:

چون ندای موت و قبل ان تموت/ شد بلند از نای حی لایموت

بود طفل شیرخواری در حرم/ که آفرینش را پدر بود در کرم

در واقع اشاره می‌کند به ندای موت قبل ان تموت یعنی بیمیرید قبل از اینکه بمیرید و زمانی که امام حسین در میدان عاشورا ندا می‌دهد که:

کیست کایندم، دم ز منصوری زند/ ناصر بالذات را یاری کند

همانطور که ذکر شد طفل شش ماهه‌ی امام حسین (ع) به زیبایی وصف ناشدنی ندای مولایش را لبیک گفت؛ در واقع علاوه بر مولانا هم میرزا حسن صفی علی شاه در «زبده الاسرار» و هم عمان سامانی در گنجینه اسرار با این دیدگاه به واقعه عاشورا نگاه می‌کنند که تنها به نوحه و گریه و زاری اکتفا نکنیم بلکه باید ابعاد مختلف واقعه عاشورا را تفسیر کرد و درس گرفت.

خبرنگار: حوریه صادقی زیرک آباد

انتهای پیام/