مسجد «شش ناو» یادگاری از دوره سلجوقیان در تفرش

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از ندای تفرش، مسجد «ششناو» تفرش، یکی از قدیمی‌ترین مساجد شهر تفرش است که به دستور امام حسن عسگری(ع) بنا شده است.

محمد محدث یکی از نمایندگان امام حسن عسگری(ع)، در زمان آن امام(ع) وجوهات شرعی مردم تفرش را خدمت ایشان می‌برد؛ امام حسن عسگری(ع) مبلغی بر این وجوهات افزوده و به مرحوم محدث برمی‌گرداند و دستور ساخت مسجدی در تفرش را می‌دهد. 

یکی از ویژگی‌های شاخص این مسجد، وجود قنات «ششناو» است که از زیر مسجد عبور می‌کند. قناتی که در طول سال پُر آب است و برای مصارف کشاورزی استفاده می شود.

مسجدی به قدمت تاریخ یک فرهنگ

این مسجد ابتدا در قرن ۵ ساخته شده است. در قرن ۶ این مسجد تخریب شده و در مساحتی بزرگتر بنا می‌شود.

قدیمی‌های تفرش بر این باورند که مرحوم محدث در داخل مسجد دفن است، اما به دلیل از بین رفتن سنگ مزار و نبود سند قطعی، این مسئله کمتر نقل می‌شود.

مسجد «ششناو» جزء مجموعه تاریخی ششناو شامل مسجد جامع، مسجد تابستانه، قنات، چنار، تکیه و حمام قدیمی است؛ برای ورود به این مسجد باید به تکیه «ششناو» رفت و از داخل تکیه به حیاط مسجد وارد شد.

مجموعه مسجد از یک مناره آجری بسیار قدیمی به ارتفاع حدود ۲۰ متر و قطر ۳ متر، گنبد بزرگی به ارتفاع حدود ۱۵ متر و قطر ۱۶ متر، دو شبستان، ایوان، صحن، قنات، چند حجره تشکیل شده است.

کاشی‌کاری و مقرنس کاری‌های سقف و دیواره ایوان مسجد یکی از شاهکارهای مهم معماری سلجوقی در استان مرکزی است.

قدیمی‌ترین و شاخص‌ترین بنای مسجد، معماری آجری مناره آن است که آن را متعلق به قرن پنجم هجری و اوایل عهد سلجوقیان ذکر کرده‌اند. مناره دارای پلکانی مارپیچ است و جدار آن تماماً از آجر ساخته شده‌ است. تنها تزئین مناره، کتیبه آجری بر فراز آن بوده، که به خط کوفی نوشته شده‌ است. متأسفانه جز کلمه «لا اله الا الله» چیزی در کتیبه باقی نمانده و بقیه حروف از بین رفته‌اند.

بر سر درب صحن مسجد، ایوانی به دهانه ۵ متر، عمق ۴ متر و ارتفاع ۷ متر وجود دارد که با پوششی از مقرنس گچی تزئین شده‌ است.

این مسجد در تاریخ ۱۹/ ۵ /۱۳۷۹ با شماره ۲۷۷۱ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌ است.

بخشندگی قنات «ششناو» به شش محله تفرش

قنات «ششناو» یکی از قدیمی‌ترین قناتهای استان مرکزی است که با گذشت بیش از یک‌هزار سال از کلنگ‌زنی آن هنوز خشک نشده و ظاهر قدیمی و سنتی خود را حفظ کرده است.

می‌توان گفت که قنات سابقه قدیمی‌تری نسبت به مسجد جامع دارد؛ چراکه قنات از زیر مسجد عبور می کند. از سوی دیگر، مسجد در زمان سلجوقیان احداث شده و قبل از آن مکان نیایش‌ بوده است. می‌توان گفت مسجد حدود ۷۵۰ سال قدمت دارد.

علت انتخاب نام «ششنا» برای مسجد وجود قناتی در زیر مسجد است که توسط شش عدد ناو در بیرون مسجد و پس از عبور از زیر درخت چناری بزرگ و قدیمی، تقسیم شده و به محله‌های اطراف جریان پیدا می‌کند. قدمت قنات به قرن سوم هجری قمری باز می‌گردد.

درختان کهنسال چنار نیز در جای جای تفرش وجود دارند که عمر آنها بعضا به هزار سال می‌رسد. این درختان معمولا در کنار مکان‌ها و بناهای تاریخی واقع شده‌اند. بزرگترین چنار در کنار «مسجد جامع ششناو» و دیگری در روستای «دینه گرد» یا «دینیجرد» در کنار بقعه عزیز پیغمبر(ص) قرار دارد که ۹ متر محیط و ۸/۲ متر قطر دارد.

بی‌مهری مسئولان به مسجد دوران سلجوقیان

باتوجه به قدمت باید گفت که این مکان نیازمند تعمیرات و اقدمات خاص عمرانی خاص دارد که برخی از آنها آغاز شده و برخی نیز هنوز منتظر تامین اعتبارات است. از یک سال قبل بوته‌هایی از گیاهان خودرو بر روی گنبد تاریخی این مسجد روئیده شده است و  در روزهای اخیر مسئولان را به فکر مرمت آن انداخته است.

رئیس هیئت امنای مسجد ششناو:

مرمت گنبد تاریخی مسجد «ششناو» بعد از یک سال پیگیری

سعیداحمد جعفری رئیس هیئت امنای مسجد ششناو با اشاره به اقدامات عمرانی لازم برای این مسجد گفت: با توجه به تاریخی بودن بنای مسجد هرگونه تعمیرات عمرانی توسط پیمانکاران مورد تایید میراث فرهنگی، با اعتبارات دولتی و هم افزایی نمازگزاران انجام می شود.

احمدجعفری اظهار کرد: گنبد این مسجد نیازمند تعمیر اساسی است که در نهایت پس از یک سال پیگیری، اقدامات لازم برای مرمت آن آغاز شده است.

رئیس هیئت امنای مسجد ششناو بیان کرد: نامناسب بودن پوشش دیوارهای مسجد از دیگر مشکلات بخش عمرانی مسجد است چراکه در فصل بارندگی، رطوبت در بخش‌های پایین دیوارهای مسجد رسوخ می‌کند. همچنین دیوار قبله مسجد در قسمتی متمایل شده که قرار است اقدامات ابتدایی نظیر پشت بندی انجام شود تا در آینده اقدامات اساسی‌تری صورت بگیرد.

احمدجعفری با اشاره به طرح توسعه مسجد اضافه کرد: ساخت خانه عالم، آشپزخانه در قسمت غربی مسجد و ساخت مرکز تجاری و فرهنگی در ضلع شرقی مسجد مد نظر است. برای تکمیل اقدامات خانه عالم و آشپرخانه ۲۰۰ میلیون تومان و طرح تجاری در ضلع شرقی ۲ میلیارد تومان اعتبار نیاز است. انجام این طرحها نیاز به تکمیل طرح تفصیلی شهرداری و همچنین تامین قسمتی از اعتبارات دارد تا بتوان برای ساخت و ساز آنها برنامه ریزی کرد.

مسجد «ششناو» میزبان گردشگران 

وی با اشاره به حضور گردشگران در ایام تعطیلات گفت: در ایام تعطیلات آخر هفته به صورت متوسط بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ نفر از مجموعه تاریخی ششناو بازدید می کنند.

رئیس هیئت امنای مسجد ششناو با بیان این مطلب که سالانه ۱۰۰ برنامه فرهنگی در این مسجد برگزار می شود، بیان کرد: ۳ مرکز فرهنگی فعال در مسجد ششناو در مناسبتهای مختلف برنامه‌های مختلفی را برگزار می‌کنند.

وی با بیان این مطلب که رویکرد اقدامات در مسجد، رویکرد قرآنی است، اضافه کرد: بایستی برای دستیابی به اهداف متعالی  فرهنگ قرآن را در جامعه توسعه و گسترش دهیم. برنامه‌های اجرایی در این زمینه کافی نبوده و نیازمند تلاش بیشتر برای اقدامات بهتر است.

رئیس هیئت امنای مسجد ششناو با اشاره به برنامه‌های خاص برای حضور جوانان در مسجد، خاطرنشان کرد: در طول تابستان برنامه‌های اوقات فراغت در پایگاه بسیج و کانون فرهنگی اجرا می شود و جوانان هم به صورت خاص‌تر در حجره فرهنگ و هنر انقلاب اسلامی به مباحث قرآنی و مذهبی می پردازند. می‌توان گفت حضور جوان در مسجد چشمگیر است.

انتهای پیام/