کُردستان؛ خاستگاه صنعت نساجی سنتی

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از آفتاب دل، از ابتدای خلقت انسانها جهت پوشش تن و مصون ماندن از سرما و گرما تدابیری بسیار اندیشیده‌اند، از جمله استفاده از برگ گیاهان، پوست حیوانات و... کم کم با افزایش تکامل، بشر با فکر و اندیشه از طریق مختلف جهت پوشش بیشتر و بهتر اقدام لازمه را به مرحله اجرا درآورد.

 از این‌رو با ساخت وسایل و ابزار کار به صورت ابتدایی شروع به بافت پارچه کردند که در این راه برای رسیدن به هدف از الیاف طبیعی و حیوانی استفاده می‌کردند، توده‌های الیاف را با دست می‌ریسیدند تا آنها را تبدیل به نخ و سپس مبادرت به بافت پارچه کنند.

 کارگاههای مختصر و نمور و و نیمه تاریک، زحمت‌کش‌ترین کارگران را به درون کشیده است ، دراین کارگاهها ، کارگران پیر و جوان با وسایل بسیار ساده و ابتدایی پای دستگاههای سنتی جهت احیاء میراث نیاکان خود به بافندگی فرآورده‌های دستی مشغولند. بافته‌های آنها اگرچه ساده به نظر می‌رسد ، اماتلاشی های ستودنی آنها در کارهای مقدسشان و در نقش‌ها نمایان است. کارگران دستباف جزء محرومترین کارگران هستند که درشرایط ناهنجار محیط کار، تلاش ما فوق تصور ،دارند.

صنعت نساجی به عنوان یک صنعت اصیل و سنتی است که سابقه‌ای بس طولانی در استان کردستان دارد.

این صنعت در این منطقه علاوه بر تاریخچه طولانی پیشرفت و ترقی بسیار شایان توجهی نموده و به یقین می‌توان ادعا نمود میزان رشد وتوسعه آن چشم‌گیر بوده است.

انواع محصولات نساجی سنتی:
 موج بافی: موج یا رختخواب پیچ بیشتر در مناطق روستایی وکمابیش در مناطق شهری مورد استفاده است.
 
از موج در ماه های سرد سال به عنوان روانداز استفاده می شود. از این پارچه برای پوشش تزیینی کرسی نیز به کار می رود وگاه آن را به عنوان پرده به درب می آویزند ودر مناطق سردتر از آن برای جلوگیری از ورود سرما به داخل اتاق استفاده می شود. ماده اصلی تشکیل دهنده موج پشم است و طول یک موج معمولا 25/2 متر است وعرض آن را چهار تخته باریک تشکیل می‌دهد که این چهار تخته به عرض 5/9 متر یکجا به دستگاه موج بافی بسته می شود.

 طرح های موج از اصالت و خصوصیات محلی برخوردار بوده و شامل: کشکولی، پر طاووسی، چهار خانه، سیاه وسفید، تخت قرمز، شمشیری،حوض، دعا، محراو(محراب)، چخماق، گل، کله کبکی، شانه، گنجشک، انگور (گل کله)، پروانه، بز کوهی پرنده قیچی، درخت و ماهی، ترنج دار، گنبدی، برگ بیدی، چشم بلبل (چشم خروسی)، بازو بند، دوکلکاته، خربزه ای (سیخی باف). صنعت موج بافی در اورامانات سابقه قابل توجهی دارد و موج بافان اغلب یا خود اورامی هستند یا استاد کاران اورامی داشته اند، به همین دلیل یکی از نقش های معروف موج، نقش اورامی است.
 دستگاه موج بافی چوبی بوده که گاه در روی زمین و گاه در داخل گودالی قرار می گیرد.

 هر دستگاه نیازمند دونفر است که شامل یک نفر بافنده و یک نفر ماسوره پیچ می باشد.

 
سجاده بافی(جانماز بافی): جانماز یا سجاده‌تولید دیگر کارگاه‌موج‌بافی‌است، این‌ بافته‌چنان‌که‌از نام‌آن‌بر می‌آید، زیراندازی‌برای‌ادای‌نماز است‌که‌همیشه‌پاک‌و منزه‌نگه‌داشته‌می‌شود و پس‌از انجام‌نماز جمع‌می‌شود.

 قطع‌جانماز کوچک‌و حدود 150×100 سانتی‌متر است‌و از دو تخته‌تشکیل‌می‌شود.

 شال بافی: شالبافی بیشتر در شهر های بانه، مریوان، سقز و روستاهای اطراف اورامان تخت، شامل کماله وترنجان رایج است.

ابزار کار شال بافی ساده وابتدایی شامل دستگاه‌های بافندگی دو وردی است. انواع تولیدات شال بافی شامل لباس محلی مردانه، دستکش، جوراب، پابند ( پوزوانه ) وکلاه و...است.

 در بعضی نقاط مانند ژاورود اورامان که جزو حوزه نفوذی شهر سنندج است، نوعی پارچه‌کم عرض (10 سانتی) در قواره‌های (21 متری) از کرک بز به نام "مرغز" در رنگهای کرم روشن،کرم تیره و قهوه ای، خاکستری، سیاه و دیگر رنگ‌های طبیعی بافته می شود. با این نوع پارچه ها لباس کردی مردان (چوخورانِک ) دوخته می‌شود.

 جاجیم بافی: تقریبا در کلیه روستاهای استان کردستان جاجیم بافی مرسوم متداول است نیروی انسانی شاغل در این رشته عموماٌ زنها هستند که به منظور رفع احتیاجات خانوادگی و بعضا فروش به تولید این محصول می پردازند که دو نوع است یکی جاجیم راسته و دیگری جاجیم شقه که جاجیم راسته مانند بقیه جاجیم های مناطق ایران است ولی جاجیم شقه محصول ییلاق و اسفندآباد وگروس وشقه بیجار است و بافتی پیچیده تر و نقوشی هندسی تر دارد این جاجیم در عرض کم حدود 20سانتی متر بافته و سپس به هم دوخته می شود.

انتهای پیام/