جمهوری آذربایجان در دوراهیِ اوراسیا و اروپا/ آیا پایِ قزاقستان به مناقشه قره‌باغ باز می‌شود؟

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از آناج؛ قزاقستان و جمهوری آذربایجان دو کشور استقلال یافته از اتحاد جماهیر شوروی پس از اعلام استقلال روابط  دیپلماتیک و اقتصادی مناسبی داشته‌‌اند. این روابط سفر دیروز نظربایف می‌‌تواند تا حد روابط استراتژیک ارتقاء یابد. قزاقستان از جمله کشورهایی است که از ابتدای مناقشه قره باغ بر تمامیت ارضی جمهوری آذربایجان تاکید نموده و حل این مناقشه را در چارچوب حفظ تمامیت سرزمینی آذربایجان امکان پذیر دانسته است.

با توجه به اینکه قزاقستان به عنوان کشوری که تلاش می‌کند تا نقش خود را در حل بحران‌های منطقه‌ای و جهانی ارتقاء دهد، به عنوان مثال می‌توان از برگزاری نشست آستانه به منظور برقراری آتش بس در سوریه نام برد. از این نقطه نظر می‌توان سفر نظر بایف به باکو را نه یک دیدار دیپلماتیک صرف بلکه حاوی پیام و یا حتی پیشنهادی برای سردمداران جمهوری آذربایجان برآورد کرد.

با توجه به موضع دولت‌های غربی و علی الخصوص اعضای اتحادیه اروپا نسبت به دولت‌های شرقی احتمال چرخش در سیاست خارجی جمهوری آذربایجان و رویگردانی از اروپا و پیوستن به اتحادیه اقتصادی اوراسیا وجود دارد.

تشکیل اتحادیه اقتصادی اوراسیا و مزایای عضویت در این اتحادیه

اتحادیه اقتصادی اوراسیا (نام کوتاه: EAEU) یک اتحادیه اقتصادی است که اعضای آن بیشتر کشورهای شمال منطقه اوراسیا، در شرق اروپا هستند. معاهده تشکیل این اتحادیه در ۲۹ می ۲۰۱۴ توسط بلاروس، قزاقستان و روسیه امضا شد و از یکم ژانویه ۲۰۱۵ عملاً اجرا شد.وارمنستان در 2 ژانویه 2015 به عضویت کامل اتحادیه اقتصادی اوراسیا درآمد. همچنین توافقنامه پیوستن قرقیزستان به این اتحادیه در 23 دسامبر 2014 به امضا رسید. 

تشکیل این اتحادیه به ایجاد بازار مشترک بزرگی در بین کشورهای عضو منجر خواهد شد. از طرف دیگر هدف از این اتحادیه تسهیل تجارت بین کشورهای استقلال یافته از اتحاد جماهیر شوروی است. در چارچوب این اتحادیه، اعضای آن موافقت خود را با تردد آزاد کالا، سرمایه، نیروی کار و خدمات در مرزهای اوراسیا اعلام کرده‌اند. اعضای اوراسیا همچنین اعلام کرده‌اند که سیاست مشترکی درزمینهٔ انرژی، صنعت، کشاورزی و وسایل نقلیه خواهند داشت.

از بعد سیاسی نیز کشورهای عضو این اتحادیه با توجه به داشتن منافع مشترک اقتصادی توانایی حل اختلافات سیاسی اعم از اختلافات ارضی، مسائل حقوقی مربوط به حوزه دریای خزر و غیره را در یک چارچوب سازنده حل و فصل نمایند.

بی‌تردید یکی از پیام های رئیس جمهور قزاقستان در این سفر به مقامات آذربایجانی عضویت در این اتحادیه خواهد بود.  از آنجایی که روابط بین قزاقستان و روسیه در عالی ترین سطح خود بین کشورهای استقلال یافته از اتحاد جماهیر شوروی بوده است و از طرف دیگر دو کشور از موسسین این اتحادیه می باشند و همچنین نگاه روسیه به منطقه قفقاز به عنوان عمق استراتژیک خود می توان گفت عضویت جمهوری آذربایجان در این اتحادیه می‌تواند به عنوان بستری مناسب برای حل مناقشه قره باغ بین آذربایجان و ارمنستان باشد.

جمهوری آذربایجان به نظر می رسد طی سال های گذشته سعی کرده است تا توازن بین دو اتحادیه را رعایت نموده و با امتناع از موضع گیری قطعی به نوعی تعادل در روابط را حفظ نماید. جمهوری آذربایجان برای عضویت در اتحادیه اوراسیا تمایل چندانی از خود نشان نمی دهد.شاید این موضع انفعالی در قبال اتحادیه به نقش آذربایجان در تامین بخشی از انرژی مورد نیاز غرب در ارتباط باشد و این کشور همچنان به نقش آفرینی غربی‌ها در حل مناقشه قره باغ امیدوار بماند.

جمهوری آذربایجان از طرف دیگر سعی دارد همکاری های خود را با اتحادیه اقتصادی اوراسیا افزایش دهد.تا این اتحادیه را به عنوان آلترناتیو اروپا برای آینده نگه دارد اما تمایلی به پیوستن به این اتحادیه در افق سیاسی این کشور مشاهده نمی‌شود.