رمز گشایی از برخی نام های دختر نبی اکرم(ص)

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از گوهرشادنیوز، حضرت فاطمه(س) دختر پیامبر اسلام(ص) یکی از محبوبترین شخصیت‌ها نزد مسلمانان، بخصوص شیعیان است برای ایشان نامها و القاب بسیاری نقل شده است که هر کدام از این نام ها و القاب معانی و مفاهیم متفاوتی دارند در زیر در خصوص برخی از این نام ها مطالبی را نقل می کنیم.

چرا دختر پیامبراسلام (ص) فاطمه نامیده شد؟

نام فاطمه که از ریشه «فطم» به معنای کنده ­شدن و جدا شدن است؛ به استناد روایات موجود؛ جدایی این بانوی بزرگوار را از هرگونه بدی و زشتی رسانده و نیز بدان معناست که ایشان، دوستداران واقعی خود را از آتش جهنم نجات خواهد داد.

روایات گوناگونی در مورد نامگذاری آن حضرت به این نام مبارک نقل شده است که در زیر به دو مورد از آنها اشاره می کنیم.

امام جعفر صادق (ع) در این خصوص می فرماید: دخت فرزانه پیامبر فاطمه علیها‌السلام، بدان دلیل به این نام مبارک نامیده شد که آفرینش از شناخت و معرفت او برگرفته شده است.[1]

از امام باقر(ع) نق است که: زمانی که فاطمه(س) پا به دنیا گذاشت، خداوند به فرشته ­ای وحی نمود تا نام فاطمه را در زبان پیامبر(ص) جاری نماید، سپس خداوند، خطاب به فاطمه(س) فرمود که من تو را با علم و دانش پرورش داده و از هرگونه پلیدی جدا نمودم.[2]

چرا به دختر رسول اکرم(ص) زهرا می گویند؟
زهرا(س) در لغت به معنی درخشنده و نورانی است که این لقب به دلیل عبادت‌های حضرت صدیقه طاهره(س) از سوی پیامبر(س) به ایشان داده شده است، به طوری که نام دانشگاه الازهر مصر که در زمان فاطمیون در این کشور تاسیس شده، برگرفته از نام حضرت فاطمه(س) است.

یکی از عللی که حضرت فاطمه(س) را زهرا به معنای درخشان می نامند این است که موقعی که ایشان در محراب عبادت می ایستاد جایگاه محراب وی برای فرشتگان می درخشید.

نقل است که امام صادق (ع) در پاسخ جابر بن عبد الله انصاری یار باوفای پیامبر (ص) که پرسید چرا حضرت فاطمه (س)  «زهراء» نامیده شده اند؟ فرمودند: برای اینکه خدای عزوجل آن حضرت را از نور عظمت خود آفرید، و هنگامی که نور او تابید آسمانها و زمین را به نورش روشن نمود، و چشمهای فرشتگان را خیره نمود، (و تحت تأثیر شدید تابش خود قرار داد) و ملائکه برای خدا به سجده افتادند و عرضه داشتند: خدای ما؛ و سید ما؛ این نور چیست؟

خداوند به آنان وحی فرمود: این نوری از نور من است، و او را در آسمانم سکونت دادم، او را از عظمت خود آفریدم، او را از صلب پیامبری از پیامبران خارج می‏کنم، او را بر تمامی انبیاء برتری می‏دهم، و از آن نور؛ امامانی را خارج می‏کنم که به امر من قیام می‏کنند، و به سوی حق من هدایت می‏کنند، و آنها را خلفای خود در زمین بعد از انقطاع وحیم قرار می‏دهم.ق

علت نامگذاری حضرت فاطمه(س) به بتول چیست؟

بتول، به معنای پاکدامن و قطع کننده، آن حضرت را بدین جهت بتول خوانده اند، چون که قاطع علائق دنیا بود، یا این که در فضل و دین داری بی نظیر بود.

از رسول خدا(ص) نقل شده است: «از آن جهت فاطمه بتول نامیده شده که از عادت ماهانه دیگر زنان بر کنار است».[3]
در روایت دیگری بازهم نقل از حضرت رسول(ص) نقل شده است که فرمودند: «بدان جهت فاطمه را بتول نامیدند که از حیض و نفاس منقطع و بر کنار است».[4]
همچنین از حضرت على(علیه السلام) نقل شده که فرمود: «از حضرت رسول(ص) سوال شد که بتول چیست؟ حضرت پاسخ داد: بتول به آن زنى گفته مى شود که هیچ گاه خونى نبیند، یعنى حیض نشود».[5]
(7). گردآوری از: فاطمه زهرا (سلام اله علیها) شادمانی دل پیامبر(صلی الله علیه و آله)، احمد رحمانی همدانی، ترجمه: سیّد حسن افتخار زاده، [6]

ام ابیها لقب کیست و چرا؟

در میان عرب معمول است که علاوه بر اسم، کنیه اى نیز براى افراد انتخاب مى کنند، اگر مرد باشد با «اب» شروع مى شود و اگر زن باشد با «امّ».
در روایات اسلامى در میان کنیه هاى فاطمه زهرا(س) کنیه عجیبى دیده مى شود که چشم انداز دیگرى از عظمت فوق العاده آن حضرت را ترسیم مى کند، به حدیث زیر توجه کنید:
در «اسد الغابه» جلد 5، صفحه آمده است:
«کانَتْ فاطِمَهُ تُکَنّى اُمُّ اَبیها»(1)؛ (کنیه فاطمه امّ ابیها (مادر پدرش!) بود).
این معنا در کتاب «استیعاب» جلد 2، صفحه 752 از امام صادق(علیه السلام) نیز نقل شده است..
این تعبیر عجیب که نظیر آن درباره هیچ یک از زنان اسلامدیده نشده، نشان مى دهد که این دختر با وفا آنچنان نسبت به پدرش محبّت مى کرد که گویى «یک مادر» براى او بود.
مى دانیم پیغمبر اکرم() در همان کودکى مادر خود را از دست داد، ولى این دختر از همان خردسالى از هیچ گونه محبّت و دلسوزى درباره پدر بزرگوارش فروگذار نکرد. هم دخترى دلسوز و فداکار و هم مادرى مهربان و ایثارگر و هم یارى وفادار محسوب مى شد.
در کتاب مقاتل الطالبین و کشف الغمه آمده است که ام‏ابیها از کنیه‏های حضرت فاطمه زهرا(س) است که پیامبر اکرم(ص) به آن حضرت می‏فرمود ام‏ابیها؛ یعنی، مادر پدرش (مادر من).
هر چند حضرت زهرا(س) پس از رحلت حضرت خدیجه بانوی خانه پدر بود و در خدمت پدر بزرگوار بود و در رفع حوایج و انجام کارهای پدر کوشا بود و از این نظر مادر پدر بود ولی فهم حقیقت و واقع این مطلب که چرا پیامبر اکرم(ص) به حضرت فاطمه(س) ام‏ابیها می‏فرمود بسیار مشکل است. برخی به سادگی از آن گذشته و تنها به این اکتفا کرده‏اند که حضرت از شدت علاقه به آن جناب می‏فرمود مادر من. ولی قطعا کلام پیامبر چیزی فراتر از تعارفاتمرسوم و معمولی است.

پی نوشت:

1-بحارالانوار، ج 43، ص 65 .

2-مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج 43، ص 10، باب 2، روایت 1، مؤسسة الوفاء، بیروت، 1404 ه ق

3-احقاق الحق، ج 10، ص 25 به نقل از علامه کشفی حنفی در کتاب «المناقب المرتضویه»، ص 119.

4-ینابیع الموده، ص 260.

5- معانى الاخبار، ص64

6-دفتر تحقیقات و انتشارات بدر، قم، 1376هـ ش، چاپ سوّم، ص 227-229.

انتهای پیام/