بررسی ابعاد شخصیتی و سیره حضرت فاطمه زهرا(س) در سه کتاب

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از زنان خبر، با وجود سن کم حضرت زهرا (سها) در زمان شهادت، اما کتب بسیاری به بررسی ابعاد شخصیتی آن حضرت پرداخته‌اند هرچند شاید نتوانسته‌اند آنچه را باید، در باب حضرت فاطمه (سها) بیان کنند. در این گزارش نگاهی داریم به سه کتاب با موضوع زندگانی و سیره حضرت زهرا (سها). با توجه به فرا رسیدن ایام فاطمیه خواندن این گزارش خالی از لطف نیست.

دختر پیامبر (ص)
کتاب «دختر پیامبر، مروری بر احوالات حضرت زهرا» برگرفته از درس‌های علامه سید مرتضی عسکری به قلم آیت‌الله محمدعلی جاودان در 144صفحه و به همّتت مؤسسه ایمان ماندگار تهیه شده است.
مطالب این کتاب در دو بخش کلی تقسیم می‌شوند؛ در قسمت اول بخش اول بحث بیشتر جدلی و احتجاجی است. به این معنا که نظرات شیعی را در تبیین و تحلیلل حوادث صدر اسلام مطرح کرده و روی آن بحث می‌کند.
این بخش با بررسی جریان سقیفه و تبیین و تحلیل آن شروع شده و سپس به بررسی حکومت زاییده شده از آن و آثار و نتایجی که به بار آورده، از جمله بررسی یورش به بیت نبوت و مصادره فدک و همچنین کلیه اموال خاندان پیامبر (ص) می‌پردازد. در قسمت دوم از بخش اول هم به مسائل مهم و اصلی از جمله بیماری، وفات و خاکسپاری دختر پیامبر پرداخته می‌شود که شکل بحث بیشتر توضیحی تبیینی است.

در مباحث قســمت اول ناگزیر بیشتر به اسناد و مدارک مشهور و مقبول مسلمانان مانند تاریخ الرسل
و الملوک طبری، طبقات الکبری ابن سعد، کاتب الواقدی (معتبرترین ترجمه نگار قدیم مکتب خلافت)، انساب الاشراف بلاذری (قدیمی‌ترین مورخ با تاریخی بزرگ وو مفصل) تاریخ‌المدینه المنوره ابن شبه (قدیمی‌ترین مدینه شناس) یا صحیح بخاری و مســلم (دو امام محدثان مکتب خلافت) مراجعه می‌شود. البته در صورت لزوم به بررســی ســندی نیز پرداخته و در حد ممکن به اتفاق و اجماع مورخان و محدثان نزدیک شده است.
در قســمت دوم بحث تطبیقی اســت. بدین صورت که مراجع هر دو مکتب را در کنار هم می‌آورد و در صورت لزوم با یکدیگر تطبیق و مقایســه می‌کند. در بخش دوم ازز ورود پیامبر به مدینه و چگونگی ســاختمان مسجد آن شهر و همچنین موقعیت خانه پیامبر (ص) و خانه دختر بزرگوار ایشان در کنار آن مسجد سخن گفته شده است و سرانجام با بحث از بقیع و روضه نبوی به تعیین جایگاه دفن آن حضرت می‌پردازد. در اینجا هم سعی می‌کند اتفاق نظر مورخــان و محدثــان و نظریــه مقبول شــیعی را ارائــه دهد.
مآخذ درجه اول این بخش علاوه بر مآخذ قبلی عبارتنداز: کافــی مرحوم کلینی (معتبرترین کتاب حدیث شــیعی) ارشاد شــیخ مفید (بهترین شرح احوال امامان اهلل بیت) روضه الواعظین ابن فتال، کشــف الغمه اربلی، مناقب ابن شهر آشوب و دلایل الامامه طبری و...

هجده ساله
کتاب «هجده ساله» در ۱۸ فصل تلاش دارد که به بیان برخی از فضائل و بخشی از تاریخ و سیره حضرت فاطمه زهراء (سها) بپردازد.
کتاب «هجده ساله» نوشته آقای حمید سبحانی صدر است در ابتدای هر فصل، با ادبیاتی روان، به بیان نکاتی پیرامون شناخت منزلت حضرت فاطمه زهرا (سها)) پرداخته و سپس با تغییر محتوا و شیوه نگارش، تحقیقاتی درباره هجدهمین و به عبارتی آخرین سال حیات آن بانوی عالمین (سها) ارائه می‌دهد.

زندگانی فاطمه زهرا  (سها)
نوشتن زندگی‌نامه شخصیت‌های بزرگ و برجسته تاریخ، همیشه مورد توجه بشر بوده است؛ اما آنچه مهم است صرف نقل زندگانی ایشان و به‌جای ماندن اسم آن‌هاا نیست بلکه علاوه‌بر بزرگداشت شخصیت آن‌ها، رویدادهای آموزنده و عبرت آموزی در زندگی ایشان وجود دارند که می‌توانند راهگشای بن‌بست‌های زندگی روزمره ما باشند.
کتاب زندگانی فاطمه زهرا (سها) نوشته دکتر سید جعفر شهیدی به نقل حیات طیبه زهرای مرضیه می‌پردازد تا الگوی مناسبی برای سبک رفتاری ما در مواجهه باا حوادثی از آن قبیل قرار گیرد. هدف نویسنده از این کتاب صرفاً گزارشگری و نقل تاریخ زندگانی دختر پیغمبر است بنابراین بنایی بر نقد و بررسی حوادث آن دوران ندارد اگر چه گاهی متعرض آن می‌شود.
نویسنده این کتاب کوشیده است تا حد امکان گزارش خود را بر اساس سندهای دست اول و یا نزدیک به دست اول تنظیم کند تا احتمال تحریف و دست‌خوردگیی آن‌ها را کمتر کند و همچنین سیره مؤلف این بوده تا مطالبی که بدان‌ها اشاره دارد، از جمله گزارشاتی باشد که قرائن خارجی بر صحت و درستی آن داشته یا مورد قبول اکثریت تاریخ‌نویسان واقع شده باشد تا به واقعیت نزدیکتر شود.
روشی که نویسنده محترم این کتاب شریف، در چینش مطالب آن برگزیده است، بر مبنای سیر زندگی حضرتش از ولادت تا شهادت ایشان است. البته گاهی با طرحح پرسش‌هایی، به پیگیری و بررسی مسائل خاصی از تاریخ می‌پردازد تا بتواند مخاطب را به پاسخ پرسش خود هدایت کند.
از جمله مسائلی که در این کتاب بدان اشاره شده عبارت است از شرایط شبه جزیره عرب و جایگاه دختران در آن دوران، مباحثی در مورد حضرت خدیجه کبری (سها)) مادر ماجده حضرت زهرا (سها)، ولادت و دوران کودکی حضرت، خواستگاری و ازدواج فاطمه (سها)، ولادت حسنین (عهما) فدک، بیماری پیغمبر (ص)، هجوم به خانه زهرا (سها)، بررسی خطبه ایشان، شهادت و دفن حضرتش است.

در روایات شیعی و سنی به چند حدیث برمی‌خوریم که نشان می‌دهد گاهی میان فاطمه ؟سها؟ و شوهرش امیرالمؤمنین (ع)، کدورتی پیش می‌آمد که در بررسیی این احادیث، نویسنده بعد از خدشه در سندیت آن، این احادیث را با مقام عصمت در تعارض دانسته و آنها را فاقد اعتبار می‌داند.
یکی از مؤثرترین ابزار تحریک احساسات و جلب عواطف از دیر باز، سرودن شعر است که در مورد اهل بیت نیز از آن استفاده شده که از خصوصیات منحصر به فرد اینن کتاب می‌توان به بررسی جایگاه دخت پیامبر در شعر و ادب عرب و فارس اشاره کرد.
مؤلف در تحقیقی با اشاره به ارادت شاعران و اهل ادب، از صدر اسلام تا زمان معاصر سعی کرده گوشه‌ای از دفاع شاعران را از مظلومیت فاطمه زهرا (سها) بهه نمایش بگذارد.
کتاب زندگانی فاطمه زهرا (سها) در 2900 صفحه از سوی دفتر نشر فرهنگ اسلامی به چاپ رسیده است.