ارحجیت بینش آمارگرایی بر توسعه علمی/ فرار مغزها نتیجه اسارت دانش به دست سیاستگذاران غرب گرا است

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از پایگاه اطلاع‌رسانی سازمان بسیج علمی، پژوهشی و فناوری کهگیلویه و بویراحمد؛ متأسفانه دانش به اسارت سیاستگذاران غربگرا در حیطه علمی کشور درآمده است و کارکرد دانشگاه‌ها به جای رفع مشکلات جامعه اسلامی، در عمل به ماکت و پوسته‌ای تبدیل شده است که تنها برای جوامع غربی مقالات بی خاصیت تولید می‌کند.

موفقیت فعالیت‌های علمی و فناورانه درگرو فراهم آمدن شرایط متعددی است که برخورداری از نیروی انسانی متخصص و نوآور، وجود زیرساخت های پژوهشی، اعمال مشوق ها و حمایت های مادی و معنوی و تخصیص بودجه لازم از جمله آنها است.

هرچند ایران به داشتن نیروهای جوان مستعد و خلاق در سطح دنیا شناخته می شود، اما از همین نیروها بدون داشتن امکانات و با دست خالی، کار چندانی ساخته نیست و مسئولان دولت نیز با توجه به همین منطق از آغاز کار، یافتن راهکارهای عملی برای تامین زیرساخت ها و اعتبارات مورد نیاز بخش پژوهش را در دستور کار خود قرار دادند.

پیرامون همین موضوع سورنا ستاری معاون علمی و فناوری رئیس جمهور در گفتگو با تسنیم درباره مسئله افت رشد علمی کشور، اظهار داشت: وجود این مسئله بستگی به این دارد که با چه آماری به بررسی رشد علمی بپردازیم.

وی گفت: اگر فقط مقالات را در نظر بگیریم یا فقط به مقالات برتر توجه کنیم، یا تنها هر یک از شاخص‌های کمیت، کیفیت، سیستم ارجاع یا اختراعات را در نظر بگیریم آمارهای مختلفی در این حوزه به دست می‌آید.

معاون علمی و فناوری رئیس‌جمهور تصریح کرد: در تمام موارد مذکور کشور در حال رشد است، شاید شتابی که قبلاً بوده در حال حاضر وجود نداشته باشد و یا ممکن است از سرعت این شتاب کم شده باشد که به‌نظر من کاملاً طبیعی است.

در پی انتشار و اخبار خود دولت از جمله وعده های آن ها حمایت از پژوهش های تقاضا محور در حوزه انرژی های تجدیدپذیر، صنایع دانش بنیان هوایی و هوانوردی، کشاورزی و منابع طبیعی، سلول های بنیادی، فناوری اطلاعات و ارتباطات می توان اشاره کرد.

نه تنها این پروژه ها تعطیل شده اند بلکه امکان استفاده از نیروهای ارزشی علمی در این مجموعه ها وجود ندارد.

در حوزه صنعت هوا و فضا نه تنها بودجه برای پرتاب ماهواره ها داده نشده بلکه این صنعت به طور کلی به کما رفته است و اخیراً هم از پرتاب ماهوارهای دانشگاه صنعتی شریف جلوگیری شده است که نمونه آن می توان به پرتاب ماهواره شریف ست اشاره کرد.

در حوزه های زیست فناوری در دو سه سال گذشته تلاشی صورت نگرفته و متأسفانه در راستای تجاری سازی و ورود این فناوری به اقتصاد کشور و عرصه صادرات به عنوان یکی از فناوری های تحول آفرین در عرصه اقتصادی اجتماعی کار صورت نگرفته است و بسیاری از دستاوردهای کشور در این زمینه وارداتی هستند.

آمار ضد و نقیض در خصوص رتبه های علمی ایران در دنیا

متاسفانه نخبه های ایران و رتبه های برتر کنکور سراسری علیرغم ورود به رشته برق و تحصیل در این عرصه، تحصیلات تکمیلی خود را در خارج از ایران ادامه داده و به ایران بر نمی گردند. رشته برق در صدر بیشترین فرار مغزهای ایران قرار دارد. رشته برق بیشترین تولیدات علمی برق در کشور را داشته و با اختلاف نسبت به دیگر رشته ها در مقام اول است.

به اذعان دکتر جعفر مهراد استاد دانشگاه شیراز ، رشته برق دارای بیشترین مقالات ISI و تولیدات علمی است،« از کل میزان تولیدات علمی بر اساس رده هایی که توسط Web of Science مشخص شده است رشته مهندسی برق و الکترونیک با ۲۱ هزار و ۷۶۶ مدرک در سال ۲۰۱۴ بیشترین تولیدات علمی را در ایران داشته است. بعد از مهندسی برق و الکترونیک، رشته شیمی چندرشته‌ای ۱۳ هزار و ۴۷۴ مدرک در رده دوم قرار دارد.

براساس آخرین آمار منتشره از خبرگزاری دولت یازدهم در زمینه تولید مقالات بین المللی ایران در پایگاه ‘آی اس آی’ ، این تولیدات از ۳۱ هزار و ۸۰۰ مدرک در سال ۲۰۱۴ به ۳۴ هزار مقاله در سال ۲۰۱۵ افزایش یافت و ایران را پس از روسیه و استرالیا در جایگاه سوم جهان به لحاظ رشد تولید علم قرار داد.

وزیر سابق علوم با اشاره به آمارهای سایت سایماگو، اظهار داشته است: طبق آماری که اخیراً پایگاه سایماگو به‌عنوان یکی از معتبرترین سایت‌های رتبه‌بندی بر مبنای نمایه اسکوپوس اعلام کرده است، تعداد مستندات علمی ایران به ۳۹۷۲۷ مورد کاهش‌یافته است.

اگر ما آمار فعلی اعلام‌شده را نسبت به سال ۲۰۱۴ ارزیابی کنیم، رشد علمی ما در حدود ۹ درصد کاهش پیداکرده است. این یعنی فاجعه! از طرف دیگر ما اصلاً نمی‌توانیم از کلمه رشد علمی استفاده کنیم، باید بگوییم افت تولیدات علمی داریم.

در عین حال آخرین آمار ارائه شده از سوی پایگاه آی اس آی نشان می دهد که ایران به لحاظ رشد تولید علم، استرالیا را پشت سر گذاشته و اکنون در رتبه دوم جهان در این زمینه جای گرفته است.

متأسفانه دانش به اسارت سیاستگذاران غرب گرا در حیطه علمی کشور درآمده است و کارکرد دانشگاه‌ها به جای رفع مشکلات جامعه اسلامی، در عمل به ماکت و پوسته‌ای تبدیل شده است که تنها برای جوامع غربی مقالات بی‌خاصیت تولید می‌کند.

در این میان می توان فرار مغزها و شمار زیادی از دانشجویان و نخبگان علوم فنی را مشاهده کرد، زیرا اینگونه مهاجرت ها در پی تکمیل فرایند آموزش هایی هستند که متأثر از سیستم آموزشی غرب صورت پذیرفته است، از سوی دیگر قابلیت ارتقا و کاربرد در مراکز علمی غرب از جمله مولفه های تأثیر گذار در سیل مهاجرت دانش آموختگان فنی و مهندسی دانشگاه های معتبر به غرب به شمار می آید،البته در این میان باید نگاه پیشرفت محور بر مبنای تأمین سود و منفعت را به مقوله مهاجرت مغزها اضافه کرد.

انتهای پیام/